Türkiye'nin dünya fındık ticaretindeki tartışmasız liderliği, Bursa Teknik Üniversitesi'nde (BTÜ) yürütülen yenilikçi bir çalışmayla yeni bir boyut kazanıyor. Yıllık 650 bin ile 740 bin tonu bulan kabuklu fındık üretimi, beraberinde devasa miktarda yan ürün getiriyor. Bugüne kadar büyük oranda hayvan yemi olarak kullanılan veya düşük katma değerle ihraç edilen fındık posası, artık insan beslenmesinde kritik bir rol üstlenmeye hazırlanıyor. BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Furkan Türker Sarıcaoğlu liderliğinde yürütülen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen proje, bu atık maddeden yüksek kaliteli bitkisel protein elde etmeyi hedefliyor.
Atıktan sofraya uzanan bilimsel dönüşüm
Fındık yağı üretimi sırasında soğuk presleme yöntemiyle elde edilen posa, aslında doğanın sunduğu gizli bir protein hazinesi barındırıyor. Prof. Dr. Sarıcaoğlu, bu posanın içeriğinde yüzde 40 ile 50 arasında değişen oranlarda protein bulunduğuna dikkat çekiyor. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen ekstraksiyon süreçleriyle, başlangıçta yüzde 40 seviyesinde olan bu protein oranı, doğal yöntemler kullanılarak yüzde 80 civarında, oldukça zengin bir toz formuna dönüştürülebiliyor. Bu süreç, sadece bir atığın ekonomiye kazandırılması değil, aynı zamanda gıda güvenliği ve sürdürülebilir üretim adına da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Hayvansal proteine ekonomik ve çevreci alternatif
Hayvansal kaynaklı proteinlerin üretimi, günümüzde ciddi miktarda doğal kaynak tüketimi, zaman ve emek gerektiriyor; bu da maliyetlerin yükselmesine neden oluyor. Prof. Dr. Sarıcaoğlu, bitkisel kaynaklı proteinlerin daha ekonomik ve sürdürülebilir yöntemlerle üretilebildiğini vurguluyor. Özellikle hayvansal ürünlere erişimde zorluk yaşayan kitleler için bu yeni protein kaynağı, beslenme dengesini korumak adına güçlü bir seçenek sunuyor. Ayrıca, etik veya sağlık nedenleriyle vegan ve vejetaryen beslenmeyi tercih eden bireyler için de fındık posasından elde edilen bu protein, hayvansal gıdalara karşı ciddi bir alternatif oluşturuyor.
Biyo-yararlanım engeli fiziksel yöntemlerle aşılıyor
Hayvansal proteinlerin insan vücudundaki sindirilebilirliği ve biyo-yararlanımı, bitkisel kaynaklı olanlara kıyasla genellikle daha yüksek kabul ediliyor. Ancak Prof. Dr. Sarıcaoğlu, bu durumun bir engel teşkil etmediğini, aksine bilimsel yöntemlerle aşılabileceğini belirtiyor. Kimyasal süreçlere başvurmadan, tamamen fiziksel yöntemlerle bitkisel proteinlerin yapısal özelliklerini geliştirmeye odaklandıklarını ifade eden Sarıcaoğlu, bu sayede biyo-elverişliliğin artırılabileceğini kaydediyor. Alternatif protein kaynaklarının geliştirilmesi ve hayvansal proteinlere muadil hale getirilmesi üzerine yoğunlaşan ekip, Türkiye'nin fındık üretimindeki gücünü, gıda teknolojileri alanında da katma değere dönüştürmeyi amaçlıyor.
