Türkiye'nin coğrafi yapısı ve iklim değişikliğinin getirdiği zorluklar, özellikle yukarı havzalarda sel riskini her geçen gün daha kritik bir boyuta taşıyor. Bu hayati soruna karşı Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü ile güçlerini birleştirerek kapsamlı bir bilimsel çalışma başlattı. Türkiye Yukarı Havzalarında Potansiyel Sel Risk Alanlarının Araştırılması ve Karar Destek Araçlarının Geliştirilmesi Projesi adı verilen bu girişim, afetlerle mücadelede ezber bozan bir veri altyapısı sunmayı hedefliyor. Projenin yürütücülüğünü BTÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Burak Arıcak üstlenirken, araştırmacı kadrosunda Prof. Dr. Temel Sarıyıldız ve Doç. Dr. Esin Erdoğan Yüksel gibi alanında uzman isimler yer alıyor. Ayrıca Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nden akademisyenlerin de katkı sağladığı bu geniş çaplı çalışma, disiplinler arası bir yaklaşımla yürütülüyor.
Geçmişin verileri geleceğin güvenliği için işleniyor
Projenin ilk aşamasında, Türkiye genelinde geçmiş yıllarda yaşanmış tüm sel felaketleri titizlikle incelenerek kapsamlı bir envanter oluşturuluyor. Araştırmacılar, havza hiyerarşisini belirleyerek çalışma birimlerini tanımlıyor ve sel oluşumuna zemin hazırlayan tüm çevresel faktörleri dijital ortama aktarıyor. Sel tehlikesinin tetikleyicilerini analiz eden ekip, bölgedeki yerleşimlerin ve ekosistemlerin bu afetlere karşı ne kadar savunmasız olduğunu ortaya koyan maruziyet ve etkilenebilirlik analizlerini gerçekleştiriyor. Bu süreçte toplanan verilerin sayısallaştırılması, Türkiye'nin sel risk haritasının en ince detayına kadar oluşturulmasına olanak tanıyor.
Bilimsel haritalar ile öncelikli müdahale alanları belirlenecek
BTÜ bünyesinde yürütülen bu bilimsel çalışmaların en somut çıktısı, Türkiye'nin yukarı havzalarındaki riskli bölgeleri işaretleyen detaylı haritalar olacak. Bu haritalar, sadece birer görsel doküman değil, aynı zamanda devletin afet yönetimi stratejilerinde hangi bölgelere öncelik vermesi gerektiğini gösteren bir yol haritası niteliği taşıyacak. Risk alanlarının net bir şekilde ortaya konulması, müdahale süreçlerinin hızlanmasını ve kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayacak. Proje, sadece bir tespit çalışması olmanın ötesine geçerek, elde edilen tüm bulguları standart bir veri tabanında birleştirerek karar vericilerin hizmetine sunmayı amaçlıyor.
Karar destek araçlarıyla afet yönetimi dijitalleşiyor
Projenin nihai hedefi, planlama, projelendirme ve yatırım süreçlerini bilimsel verilerle destekleyecek karar destek araçlarını geliştirmek. Bu araçlar sayesinde, sel riski taşıyan bölgelerde yapılacak yapılaşma veya iyileştirme çalışmalarında bilimsel modeller rehberlik edecek. BTÜ, proje süresince hazırlayacağı raporlar, analizler ve modellerle idareye teknik destek sağlarken, elde edilen bulguları akademik dünyayla paylaşmak adına en az bir bilimsel makale yayımlamayı da taahhüt ediyor. Genel Müdürlük ile sürekli koordinasyon halinde yürütülecek olan çalıştaylar ve teknik değerlendirmeler, projenin uygulanabilirliğini ve etkinliğini en üst seviyeye taşıyacak. Böylece Türkiye, sel felaketlerine karşı daha hazırlıklı, veriye dayalı ve proaktif bir yönetim anlayışına kavuşmuş olacak.
