Küresel tarım piyasaları, son üç yıldır devam eden istikrarlı üretim artışının ardından kritik bir dönemece girdi. Uluslararası Hububat Konseyi (IGC) tarafından yayımlanan son rapor, 2026/2027 sezonunda tahıl üretiminde belirgin bir düşüş yaşanacağını ortaya koyuyor. Geçtiğimiz sezon tüm zamanların rekor seviyelerine ulaşan küresel üretim, bu kez yerini yüzde 3 oranında bir gerilemeye bırakmaya hazırlanıyor. Temmuz 2026 ile Haziran 2027 dönemini kapsayan süreçte, toplam tahıl üretiminin 2 milyar 420 milyon ton seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor. Bu rakam, rekor kırılan bir önceki sezona kıyasla yaklaşık 74 milyon tonluk bir eksilmeye işaret ediyor.
Buğday üretiminde 25 milyon tonluk kayıp
Üretimdeki bu genel düşüşün en dikkat çekici kalemlerinden birini buğday oluşturuyor. Rapora göre, küresel buğday üretiminin önceki döneme oranla 25 milyon ton azalarak 820 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Geçen sezon yakalanan tarihi zirvenin ardından gelen bu düşüş, piyasalardaki arz dengelerini de doğrudan etkiliyor. Özellikle Karadeniz bölgesinde yaşanan ihracat aksamaları, buğdayın küresel pazarlara ulaşımını zorlaştırırken, sevkiyat süreçlerinde ciddi yavaşlamalar gözlemleniyor. Arzın daralması ve buna bağlı olarak yükselen fiyatlar, dünya genelindeki tüketim alışkanlıklarını da sınırlıyor. Uzmanlar, dünya hububat tüketiminin rekor seviyelerden sadece 4 milyon tonluk bir düşüşle 2 milyar 444 milyon ton seviyesinde gerçekleşeceğini öngörüyor.
Stoklar eriyor, ticaret yavaşlıyor
Üretimdeki azalma, gözleri doğrudan mevcut stoklara çevirmiş durumda. Sezon başı devir miktarlarındaki düşüşe rağmen, küresel kapanış stokları aylık bazda 2 milyon tonluk bir artışla 608 milyon tona revize edilse de, bu durum genel tabloyu iyileştirmeye yetmiyor. Özellikle buğday ve mısır stoklarındaki belirgin daralma, yıl sonu toplam tahıl stoklarının geçen sezona göre yüzde 4 oranında, yani 24 milyon ton azalarak 608 milyon tona gerileyeceğini gösteriyor. Bu durum, dünyanın önümüzdeki dönemde üretimden ziyade mevcut stoklarını tüketerek ihtiyacını karşılayacağı anlamına geliyor.
Küresel ticarette 16 milyon tonluk gerileme
Arz ve stok tarafındaki bu sıkışıklık, uluslararası ticaret hacmine de yansıyor. Karadeniz hattındaki lojistik engeller ve ihracat süreçlerindeki aksaklıklar, küresel buğday akışını yavaşlatmaya devam ediyor. Temmuz ve Haziran aylarını kapsayan dönemde, toplam tahıl ticaretinin yıllık bazda yüzde 3 oranında, yani 16 milyon ton azalarak 451 milyon tona düşeceği tahmin ediliyor. Geçen sezon yüzde 7'lik bir artışla rekor kıran üretim ivmesinin yerini, arz güvenliğinin ön plana çıktığı ve stokların kritik bir rol oynadığı daha temkinli bir döneme bıraktığı görülüyor. Piyasa aktörleri, önümüzdeki aylarda yaşanacak olası arz krizlerine karşı stok yönetiminin hayati önem taşıyacağı konusunda hemfikir.
