Çanakkale'nin Çan ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve yaklaşık 86 bin yıllık bir geçmişe sahip olduğu bilinen İnkaya Mağarası, bilim dünyasını heyecanlandıran yeni bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Bölgede yürütülen modern arkeolojik çalışmalar kapsamında kullanılan termal dron teknolojisi, mağaranın derinliklerinde saklı kalan devasa bir çakmak taşı kütlesini gün yüzüne çıkardı. 130 metre uzunluğa ve 30 metre genişliğe ulaşan bu kütle, sadece jeolojik bir yapı değil, aynı zamanda Paleolitik Çağ insanlarının yaşamını şekillendiren temel bir kaynak olarak değerlendiriliyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. İsmail Özer, bu bulgunun dünyadaki nadir örneklerden biri olduğunu vurgulayarak, mağaranın hem bir barınak hem de devasa bir ham madde deposu işlevi gördüğünü belirtiyor.
Paleolitik İnsanların Lüksü: Ham Maddeye Erişim
İnkaya Mağarası'nın sakinleri, günümüz arkeolojik verilerine göre oldukça şanslı bir konumda yaşıyorlardı. Prof. Dr. Özer, mağara sakinlerinin ham maddeye ulaşmak için herhangi bir efor sarf etmelerine gerek kalmadığını, doğrudan mağaranın kendi kayalıklarından parçalar kopararak günlük ihtiyaçlarını karşıladıklarını ifade ediyor. Bu durum, Neandertal davranış modelleriyle kıyaslandığında oldukça dikkat çekici bir farklılık yaratıyor. Normal şartlarda ham maddelerini çok uzak mesafelerden getirmek zorunda kalan Paleolitik dönem insanları, taş aletlerini son parçasına kadar büyük bir özenle kullanırlardı. Ancak İnkaya Mağarası'nda durum tam tersi; ham madde kaynağının hemen yanı başında olması, insanların taşları adeta müsrifçe kullanmalarına olanak tanımış. Öyle ki, birkaç kilo ağırlığındaki bir çekirdekten tek bir parça çıkarıldıktan sonra terk edildiği örnekler bile arkeologlar tarafından gözlemlenebiliyor.
Jeotermal Kaynaklar ve Mikro Klima Avantajı
Mağaranın tarih boyunca tercih edilmesinin ardındaki en büyük gizemlerden biri ise bölgedeki jeotermal kaynaklar olarak öne çıkıyor. Prof. Dr. Özer, Paleolitik dönem insanlarının bu bölgeyi seçmelerindeki temel motivasyonun, yakınlardaki sıcak su kaynakları olduğunu belirtiyor. Bu kaynaklar, bölgede mikroorganizmaların hızla çoğalabileceği ve organik kalıntıları hızla tüketeceği bir ortam yaratarak, insanlar için adeta bir mikro klima alanı oluşturuyordu. Buzul dönemi insanları için eşsiz bir yaşam alanı sunan bu jeotermal etkileşim, aynı zamanda organik kalıntıların zamanla yok olmasına yol açan bir süreci de beraberinde getiriyor. Bu durum, mağaranın neden binlerce yıl boyunca cazibe merkezi olduğunu açıklayan en önemli bilimsel verilerden biri olarak kabul ediliyor.
On Yıllık Emeğin Bilimsel Özeti
2016 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Antropoloji Bölümü tarafından başlatılan yüzey araştırmalarıyla keşfedilen İnkaya Mağarası, 2021 yılından bu yana Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı statüsüyle korunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yanı sıra çeşitli üniversiteler ve özel sektör kuruluşlarının desteğiyle yürütülen çalışmalar, artık onuncu yılına ulaşmış durumda. Prof. Dr. İsmail Özer ve ekibi, bu on yıllık süreci taçlandıracak kapsamlı bir monograf çalışması hazırlığı içerisinde. Kazının ilk gününden bugüne kadar elde edilen tüm bulgular ve Çanakkale genelinde yedi yıl süren yüzey araştırmalarının verileri, önümüzdeki yıl yayımlanacak bu özel eserde bir araya getirilecek. Anadolu ile Balkanlar arasındaki göç yollarına ışık tutan bu mağara, Paleolitik Çağ'ın gizemlerini çözmek adına dünya arkeolojisi için kritik bir referans noktası olmaya devam ediyor.
