Diyarbakır’ın Kulp ilçesi, Türkiye’nin ipek üretim haritasında stratejik bir merkez haline geldi. Kırsal Ağaçlı Mahallesi’nde 2014 yılında kapılarını açan ipek iplik fabrikası, bölgedeki geleneksel ipek böcekçiliğini modern bir endüstriye dönüştürerek binlerce çiftçiye sürdürülebilir bir gelir kapısı araladı. Türkiye’deki yaş koza üretiminin yaklaşık yüzde 70’ini tek başına karşılayan ilçe, bu başarısıyla hem kırsal kalkınmaya öncülük ediyor hem de yerel üreticinin emeğini katma değerli ürünlere dönüştürüyor.
Kuluçkadan tezgaha uzanan üretim serüveni
Kulp Koza Üreticileri Kooperatifi Başkanı Mizbah Çaçan, fabrikanın kuruluş hikayesinin 2008 yılında atılan temellere dayandığını belirtiyor. Devlet Planlama Teşkilatı destekli bir proje olarak başlayan süreç, 2014 yılından itibaren kesintisiz bir üretim hattına dönüştü. Fabrika bünyesindeki kuluçkahanede her yıl yaklaşık 3 bin paket ipek böceği yumurtası işleniyor. Her bir pakette bulunan 20 bin tırtıl, Diyarbakır’ın dört bir yanındaki bin çiftçiye ulaştırılıyor. Köy köy, ev ev dağıtılan bu tırtıllar, çiftçilerin 40-45 günlük özenli bakımıyla kozaya dönüşüyor. Hasat edilen kozalar, fabrikaya getirilerek iplik çekim makinelerinde ham ipeğe dönüştürülüyor.
Ekonomik değer ve istihdamın gücü
Fabrikada yürütülen titiz çalışmalar, sadece iplik üretimiyle sınırlı kalmıyor. Ayıklama ünitesinde kalitesine göre ayrıştırılan kozalar, vakum ve sıcak su işlemlerinden geçirilerek ipek liflerine dönüştürülüyor. Ardından büküm, pişirme ve boyama aşamalarından geçen iplikler, dokuma atölyesinde fular, şal, kravat ve yastık kılıfı gibi estetik ürünlere dönüşüyor. Bu süreç, ilçeye yıllık 200 ile 250 milyon TL arasında bir ekonomik katkı sağlarken, dokuma atölyesinde 35 kişiye doğrudan istihdam imkanı sunuyor. Üretilen tüm ürünler, yurt içi piyasasında yoğun ilgi görerek yerli üretimin gücünü temsil ediyor.
Kadınların emeğiyle yükselen başarı hikayesi
Fabrikanın başarısının arkasında, ipek böcekçiliğini bir aile geleneği olarak sürdüren kadınların büyük emeği yatıyor. 16 yıldır fabrikada çalışan Ümran Efe, bu işin annesinden ve babasından miras kaldığını, ancak fabrikada çalışarak kendi ayakları üzerinde durmayı öğrendiğini ifade ediyor. Efe, kadınların ekonomik özgürlüğünü kazanmasının önemine vurgu yaparken, çalışma hayatının aile bütçesine sağladığı katkının gururunu yaşıyor. 15 yıldır aynı tesiste görev yapan Hasibe Gülsüm ise sabahın erken saatlerinden akşam mesai bitimine kadar iplikten kumaşa, hatta ameliyat ipliğine kadar pek çok farklı aşamada aktif rol alıyor. Kulp’taki bu tesis, sadece bir fabrika değil, aynı zamanda bölge insanının alın terini sanata ve ekonomiye dönüştüren bir yaşam merkezi olarak varlığını sürdürüyor.
