Bilim insanları, Dünya'nın yaklaşık 2 milyar yıl önceki atmosferik ve çevresel yapısını anlamak için kullanılan temel bir verinin, aslında sanılandan çok daha farklı bir süreci işaret ettiğini keşfetti. Uzun yıllardır küresel ölçekte yaşanan devasa bir karbon dengesi bozulmasının veya çevresel felaketin kanıtı olarak kabul edilen kimyasal izlerin, aslında çok daha kısıtlı bir alanda gerçekleşen yerel jeolojik olaylardan kaynaklandığı anlaşıldı. California Teknoloji Enstitüsü öncülüğünde yürütülen bu kapsamlı çalışma, gezegenimizin erken evrimine dair yerleşik modellerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Kayaçların derinliklerine gizlenen gerçek
Araştırmacılar, bu çarpıcı sonuca ulaşmak için Rusya'nın Karelya bölgesinde bulunan ve dünyanın en eski fosil petrol sahalarından biri olarak bilinen Zaonega Formasyonu'ndan alınan kayaç örneklerini detaylı bir şekilde inceledi. Kayaçların mikroskobik gözeneklerinde hapsolmuş gazları analiz eden ekip, literatürde Shunga-Francevillian olayı olarak bilinen ve gezegen çapında bir dönüşümün işareti kabul edilen karbon izotopu anomalilerini mercek altına aldı. Yapılan analizler, bu sinyalin tüm dünyayı etkileyen bir felaketten ziyade, sadece birkaç yüz kilometrekarelik sınırlı bir denizel tortul havzasında meydana gelen yerel bir süreç olduğunu kanıtladı.
Magmanın tetiklediği kimyasal süreç
Bilimsel veriler, deniz tabanındaki organik madde açısından zengin tortul tabakaların arasına sızan akkor halindeki magmanın, bölgeyi yoğun bir şekilde ısıttığını gösteriyor. Bu ısınma süreci, metan ve propan gibi hidrokarbonların açığa çıkmasına neden oldu. Deniz tabanından yükselen bu gazlar, metanla beslenen mikroorganizmalar tarafından tüketildi ve bu süreç sonucunda hafif karbon izotopu izleri taşıyan biyokütleler oluştu. Milyarlarca yıl boyunca kayaçların içinde kilitli kalan bu izler, araştırmacıların erken Dünya'nın kimyasal süreçlerini yanlış yorumlamasına yol açan temel etken oldu.
Evrim modelleri yeniden mi yazılacak?
Çalışmanın başyazarı Dr. Nivedita Thiagarajan, modern petrol ve gaz havzalarında gözlemlenen kimyasal süreçlerin, 2 milyar yıllık tortullarda saptananlarla birebir örtüştüğünü vurguladı. Bu durum, söz konusu bölgenin küresel bir felaketi değil, yerel bir jeolojik mekanizmayı temsil ettiğini açıkça ortaya koyuyor. Uluslararası bilim heyeti, şimdi benzer izotopik yapıların görüldüğü Afrika ülkesi Gabon'daki Francevillian Havzası'ndan alınan sondaj karotlarını incelemeye hazırlanıyor. Eğer aynı yerel mekanizmanın Gabon'da da geçerli olduğu doğrulanırsa, erken Dünya'nın evrim modelleri ve yaşamın önünü açan oksijenleşme sürecine dair tüm teoriler kökten değişebilir.
