Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda tartışma yaratacak bir adım atıldı. İran Meclisi'nin ilgili komisyonu, boğazdan geçen gemilere verilen hizmetler için ücret alınmasını öngören düzenlemeyi onayladı. Karar, küresel petrol fiyatlarından bölgesel güç dengelerine kadar geniş bir alanda yankı bulmaya aday.
Ücret hangi hizmetleri kapsıyor?
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Hasan Kaşkavi, dünkü toplantıda görüşmeleri ertelenen üçüncü maddenin kabul edildiğini duyurdu. Kabul edilen maddeye göre; denizcilik, çevre hizmetleri, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta ve güvenlik hizmetleri karşılığında gemilerden ücret tahsil edilecek. Bu ücret, İran riyali veya Tahran'ın belirleyeceği başka bir para birimiyle ödenebilecek.
Kaşkavi, yaptığı açıklamada tasarının uluslararası hukuka ve deniz ulaşımı özgürlüğüne saygı gösterdiğini savundu. Kıyı ülkelerinin egemenlik haklarının korunduğunu ve bu hakların ihlalinin önlenmesine dikkat edildiğini söyledi. Ancak bu güvence, bölgedeki mevcut gerilim göz önüne alındığında soruları beraberinde getiriyor.
Peki bu karar ne anlama geliyor?
Bu kararın pratikteki ilk sonucu, küresel enerji ticaretinde maliyetlerin artması olabilir. Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçiyor. İran'ın geçiş ücreti talep etmesi, petrol fiyatlarına yansıyabilir ve pompa fiyatlarına kadar etki edebilir.
Asıl önemli olan, bunun sembolik anlamı. İran, uluslararası hukukta tartışmalı bir uygulamayı hayata geçirerek boğazdaki kontrolünü artırmayı hedefliyor. Bu durum, başta ABD ve Suudi Arabistan olmak üzere bölge ülkeleriyle yeni bir krizin kapısını aralayabilir. Uzmanlar, bu kararın tek taraflı bir uygulama olarak hayata geçirilmesi durumunda uluslararası tepkiyle karşılaşacağını belirtiyor.
Sırada ne var?
Tasarının yasalaşması için İran Meclisi Genel Kurulu'nda onaylanması ve ardından da Onay Konseyi'nden geçmesi gerekiyor. Komisyondaki kabul, yasal sürecin sadece ilk adımı.
Asıl merak edilen, Tahran'ın bu kararı ne zaman ve nasıl uygulamaya koyacağı. İran'ın bu hamlesinin ardından uluslararası toplumun ve özellikle petrol ithal eden ülkelerin nasıl bir tepki vereceği, önümüzdeki günlerin en önemli gündem maddesi olacak.
