Dünya petrol ticaretinin kalbi olan Hürmüz Boğazı'nda yeni bir denklem kuruluyor. Tahran yönetimi, bölgedeki su yollarının kontrolü ve gelirlerinin paylaşımı için komşusu Umman ile masaya oturdu. Devrim Muhafızları'nın açıklamasına göre iki ülke bir ay süren müzakerelerin ardından mutabakata vardı.
İran'ın bu adımı, hem bölgedeki askeri gerilimi hem de küresel enerji ticaretini doğrudan etkileyecek bir gelişme. Peki bu anlaşmanın perde arkasında ne var?
Anlaşmanın çerçevesi ne?
Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, basın toplantısında önemli detaylar paylaştı. Muhibbi, Hürmüz Boğazı'ndaki su yolunun tamamının İran'ın kontrolünde olduğunu savundu. Bu kontrolün tanınması karşılığında da Umman ile gelir paylaşımı konusunda uzlaştıklarını duyurdu.
Sözcü, "Askeri ve toprak açısından, İran'ın izni ve yönetimi olmadan hiçbir gemi bu su yolundan geçemez" dedi. Ayrıca ABD'nin aksine bölgede hiçbir düşman savaş gemisinin bulunmadığını, tüm gemilerin boğazdan en az 400 kilometre uzakta olduğunu öne sürdü.
ABD'nin engellemesi süreci uzattı
İranlı general, bu anlaşmanın kolayca sağlanmadığını, ABD'nin süreci engellemeye çalıştığını söyledi. Muhibbi, "Bu durum sürecin gecikmesine yol açtı" diye konuştu. Yani Tahran, Washington'un bölgedeki nüfuzuna rağmen Umman'la ortak bir zemin buldu.
Bu açıklama, ABD'nin İran'a yönelik baskı politikasının bir sonucu olarak da okunabilir. İran, boğazdaki hakimiyetini bir komşusuyla paylaşarak hem diplomatik bir kazanım elde ediyor hem de uluslararası topluma "burada söz sahibi benim" mesajı veriyor.
Boğaz açılır mı, kapanır mı?
İşin en kritik kısmı burada. Muhibbi, anlaşmanın yürürlüğe girmesini ABD'nin tutumuna bağladı. "Eğer ABD engellemeyi bırakır ve mutabakat zaptına dönerse, ulaşılan mutabakat çerçevesinde Hürmüz Boğazı'nı açabiliriz" dedi. Aksi takdirde boğazın "hiçbir şekilde açılmayacağını" sözlerine ekledi.
Bu, doğrudan bir tehdit gibi görünüyor. İran, anlaşmayı bir koz olarak kullanıp ABD'den taviz koparmaya çalışıyor. Küresel enerji piyasaları için bu, yeni bir fiyat dalgalanması riski demek. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için ise akaryakıt fiyatlarına yansıyacak yeni bir belirsizlik kapıda. Gözler şimdi ABD'nin bu mutabakata nasıl bir yanıt vereceğinde.
