Avrupa pazarında dikkat çeken bir gıda güvenliği uyarısı yaşandı; İsviçre makamları, Türkiye'de yaygın olarak tüketilen bir maden suyu markasını bor değerlerinin yüksek olduğu gerekçesiyle acil koduyla geri çağırdı.
İsviçre’nin gıda güvenliği denetim sistemi RecallSwiss, Türk menşeli Sırma Maden Suyu’nun belirli bir partisinin piyasadan çekilmesine karar verdi. LADES GmbH aracılığıyla İsviçre’de dağıtımı yapılan ürün için verilen "kesinlikle içmeyin" uyarısı, tüketiciler arasında endişe yarattı. Avrupa Birliği Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden paylaşılan teknik detaylarda, söz konusu ürünün analizinde bor miktarının litre başına 5,1 miligram seviyesinde ölçüldüğü belirtildi.
Mevzuat farklılıkları krizi tetikledi
Yaşanan bu durum, aslında ürünün kalitesinden ziyade ülkeler arasındaki standart farklılıklarından kaynaklanıyor. Türkiye ve Avrupa Birliği kriterlerine göre üretilen maden suları, kendi iç mevzuatlarına göre tamamen güvenli kabul ediliyor. Ancak İsviçre’nin bor elementi için uyguladığı çok daha katı referans değerleri, Türk markalarının bu pazarda "mevzuat bariyerine" takılmasına neden oluyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) içme suları için 2,4 mg/L değerini baz alırken, İsviçre gibi ülkelerin daha düşük limitler uygulaması, benzer ticari krizlerin yaşanmasına zemin hazırlıyor.
Bor elementi ve sağlık üzerindeki etkileri
Doğal bir element olan bor; toprakta, yeraltı sularında ve birçok gıdada kendiliğinden bulunuyor. Bilimsel otoriteler, aşırı bor maruziyetinin özellikle üreme sağlığı ve fetal gelişim üzerinde olumsuz etkileri olabileceği konusunda uyarıyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), yetişkinler için günlük 8 mg’lık bir güvenli alım sınırı önerse de, Almanya Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR), borun sadece suyla değil, solunan havadan ve tüketilen kuruyemiş gibi gıdalardan da vücuda girdiğini hatırlatarak, toplam alım miktarının kontrol altında tutulması gerektiğini vurguluyor.
Geçmişteki benzer vakalar akıllara geldi
Sırma Maden Suyu ile yaşanan bu gelişme, akıllara 2024 yılında benzer bir süreçten geçen Beypazarı markasını getirdi. O dönemde de İsviçre makamları, yüksek bor gerekçesiyle Beypazarı ürünlerini geri çağırmıştı. Şirket yetkilileri, ürünlerinin Türkiye ve AB standartlarına uygun olduğunu, sorunun tamamen İsviçre’nin kendine has mevzuatından kaynaklandığını açıklamıştı. Uzmanlar, bu tür durumların gıda ticaretinde ülkeler arası standart uyumsuzluğunun bir yansıması olduğunu, ürünlerin "sağlıksız" olmaktan ziyade "yerel limitlerin üzerinde" değerlendirildiğini belirtiyor.
