ABD yönetimi, Çin menşeli ürünlerin gümrük vergilerinden kaçırılması için kurulan devasa bir sistemin parçası olmakla suçladığı 40'tan fazla ülkeyi mercek altına aldı.
ABD yönetimi, küresel ticaret dengelerini sarsacak yeni bir raporla gündeme oturdu. Beyaz Saray tarafından yayımlanan kapsamlı dosyada, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 40’ı aşkın ülkenin, Çin ürünlerinin ABD gümrük tarifelerini aşmasına aracılık ettiği iddia edildi. Washington, bu durumu "gölge aktarma ağı" olarak nitelendirerek milyarlarca dolarlık vergi kaybına dikkat çekti.
Gölge ağ nasıl işliyor?
Raporda, Çin’in uyguladığı yöntemin temelinde "usulsüz aktarma" olduğu belirtiliyor. Buna göre, Çinli üreticiler ürünlerini doğrudan ABD'ye göndermek yerine, önce üçüncü ülkelere sevk ediyor. Burada yeniden paketlenen ve menşei gizlenen mallar, sanki o ülkenin yerel üretimiymiş gibi ABD pazarına sokuluyor. Beyaz Saray, bu süreci "kağıt üzerinde resmi dolandırıcılık" olarak tanımlarken, tespit çalışmaları için yapay zeka teknolojilerinden faydalanıldığını duyurdu.
Türkiye ikinci kategoride yer aldı
ABD, söz konusu ülkeleri ticaret hacimlerine ve Çin ile olan ilişkilerine göre üç farklı sınıfa ayırdı. Avrupa Birliği, Hindistan ve İsrail gibi ülkeler "Çeşitlendirilmiş Ölçek Liderleri" olarak en üst kategoride yer alırken, Türkiye; Malezya ve Brezilya ile birlikte "Çin ile derin ticari bağlantıları bulunan ülkeler" kategorisinde, yani ikinci sırada konumlandırıldı. Listenin en sonunda ise Myanmar ve Laos gibi "Küçük, Fırsatçı Çin Hedefleri" yer aldı.
Ticaret savaşında yeni gerilim hattı
ABD Ticaret Danışmanı Peter Navarro, bu sistemin Amerikan istihdamını doğrudan tehdit ettiğini ve devlet gelirlerinde on milyarlarca dolarlık bir erimeye yol açtığını savundu. Çin’in Washington Büyükelçiliği ise iddiaları reddederek, ABD’nin tek taraflı hamlelerinin küresel ticarete zarar verdiğini ve ticaret savaşlarında kazanan tarafın olmayacağını vurguladı.
Uzmanlar, bu raporun eylül ayında gerçekleşmesi planlanan üst düzey görüşmeler öncesinde Washington'ın elini güçlendirme stratejisi olabileceği görüşünde. Çin tedarik zincirleriyle entegre olan ekonomilerin, önümüzdeki dönemde ABD'nin yeni yaptırım ve denetim mekanizmalarıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısı yapılıyor.
