Ukrayna üzerinden sağlanan sevkiyatın sona ermesiyle birlikte Avrupa enerji piyasasında köklü bir değişim yaşanıyor; kıtanın batısı ve doğusu arasındaki fiyat uçurumu derinleşirken, ticaret merkezleri arasındaki rekabet yeni bir boyut kazandı.
Avrupa enerji piyasası, Rusya ile olan doğal gaz sevkiyat anlaşmasının 2025 yılı başında nihayete ermesiyle birlikte tarihi bir dönüşümden geçiyor. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü’nün (OIES) son verileri, kıtadaki gaz ticaretinin artık tamamen farklı dinamikler üzerinden şekillendiğini ortaya koyuyor.
Lojistik avantaj fiyatlara yansıyor
Rus gazının kesilmesiyle birlikte Avrupa’nın enerji tedarik rotaları da değişti. Sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yoğun olarak giriş yaptığı Kuzeybatı Avrupa limanları, kıtanın yeni enerji merkezi haline geldi. Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere gibi LNG terminallerine yakın ülkeler, daha uygun maliyetlerle gaz temin ederken, bu avantaj Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde aynı şekilde karşılık bulmuyor. Gazın batıdan doğuya doğru taşınması, lojistik maliyetleri artırarak Çekya, Slovakya ve Avusturya gibi ülkelerdeki fiyatların kalıcı olarak yüksek seyretmesine neden oluyor.
İşlem hacminde rekor büyüme
Piyasadaki arz endişelerine rağmen Avrupa gaz borsaları, beklenmedik bir dayanıklılık sergileyerek büyümesini sürdürdü. 2025 yılında toplam işlem hacmi, bir önceki yıla kıyasla yüzde 16’lık bir artışla 100 bin teravatsaat barajını ilk kez aştı. Uzmanlar, bu verinin Avrupa’nın yeni arz kaynaklarına ve değişen piyasa koşullarına hızla uyum sağladığının en somut kanıtı olduğunu belirtiyor.
TTF piyasanın tartışmasız lideri
Hollanda merkezli TTF, Avrupa doğal gaz ticaretindeki dominant konumunu pekiştirmeye devam ediyor. Kıta genelindeki gaz işlemlerinin yüzde 81’ine ev sahipliği yapan TTF, diğer büyük merkezleri hacim bakımından geride bırakıyor. Öyle ki, TTF’deki işlem hacmi Almanya’nın THE merkezinin 20, İtalya’nın PSV merkezinin ise 52 katına ulaşmış durumda. Bu durum, TTF’nin artık sadece bölgesel bir merkez değil, küresel bir referans noktası haline geldiğini kanıtlıyor.
Belçika parlıyor, Orta Avrupa kan kaybediyor
Sektördeki dengeler sadece fiyatlarda değil, ticaret merkezlerinin performansında da kendini gösteriyor. Belçika’nın ZTP merkezi, LNG ithalatındaki artış ve stratejik konumu sayesinde işlem hacmini yüzde 165 oranında büyüterek büyük bir sıçrama gerçekleştirdi. Buna karşın, geçmişte Rus gazına bağımlılığı yüksek olan Slovakya ve Çekya gibi ülkelerin ticaret merkezlerinde ciddi hacim kayıpları yaşandı. Uzmanlar, bu ayrışmanın Avrupa’nın enerji merkezinin batıya kaydığını ve ticaret rotalarının artık LNG odaklı yeniden kurgulandığını vurguluyor.
