Bitlis’in Hizan ilçesi, dut yetiştiriciliği için oldukça elverişli bir iklime ve toprak yapısına sahip. Ancak bölgedeki üreticiler, geleneksel yöntemlerin dışına çıkamadığı için bu potansiyeli ticari bir kazanca dönüştüremiyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi ve ilçe tarım müdürlükleri, bölgedeki 11 yerleşim yerinde 72 üreticiyle görüşerek tarımın röntgenini çekti.
Teknik bilgi eksikliği üretimi kısıtlıyor
Araştırma sonuçları, bölgedeki tarımsal faaliyetlerin ne kadar ilkel kaldığını gözler önüne seriyor. Ankete katılan üreticilerin tamamı toprak analizi yaptırmadan üretim yapıyor. Çiftçilerin neredeyse yüzde 90’ı, ağaçlarına musallat olan külleme hastalığı ve yaprak bitiyle hiçbir şekilde mücadele etmiyor. Budama ve aşılama gibi verimi doğrudan etkileyen işlemler ise tamamen geleneksel yöntemlerle, kulaktan dolma bilgilerle yürütülüyor.
Peki bu durum üreticiyi nasıl etkiliyor
Üretilen dutun yarısı sadece evsel tüketim için ayrılıyor, yani ticari bir değer yaratmıyor. Çiftçiler herhangi bir kooperatife üye değil, bu da ürünlerin pazarlanmasını ve markalaşmasını imkansız kılıyor. Uzmanlar, gençlerin tarımdan uzaklaşmasıyla iş gücünün yaşlandığına dikkat çekiyor. Eğer modern budama teknikleri öğrenilir, kooperatifleşme sağlanır ve aşılı fidan desteği verilirse Hizan dutu bölge ekonomisi için ciddi bir gelir kapısına dönüşebilir. Bundan sonraki süreçte yerel yönetimlerin vereceği eğitimler ve kurulacak paketleme tesisleri, bu verimsiz döngüyü kırıp kırmayacağını belirleyecek.
