Emekli olduktan sonra geçimini sağlamak için çalışmaya devam etmeyi düşünen milyonlarca vatandaşı ilgilendiren kritik bir detay gün yüzüne çıktı. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, emekli maaşının kesilip kesilmeyeceğini belirleyen temel kriterin "ilk sigortalılık tarihi" olduğunu vurgulayarak, 1 Ekim 2008 miladına işaret etti.
Emeklilik sonrası çalışma hayatına atılacak olanlar için Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) sistemi, birçok kişi tarafından yanlış biliniyor. Her emeklinin hem maaşını alıp hem de çalışmaya devam edebileceği düşüncesi, yasal düzenlemelerle birlikte farklı bir boyuta taşınıyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik sonrası çalışma düzeninin, emekli olunan tarihe değil, sigorta sistemine ilk giriş tarihine göre şekillendiğini belirtti.
1 Ekim 2008 öncesi ve sonrası ayrımı
5510 sayılı Kanun ile hayatımıza giren 1 Ekim 2008 tarihi, emeklilik sonrası çalışma haklarında büyük bir kırılma noktası oluşturuyor. Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı olan vatandaşlar, emeklilik haklarını kazandıktan sonra tekrar çalışmaya başlarlarsa emekli aylıkları otomatik olarak kesiliyor. Bu gruptakiler için SGDP uygulaması bulunmuyor; yani çalışmaya başladıkları an maaşları durduruluyor. Ancak işten ayrıldıklarında, yeni çalışma süreleri ve ödenen primler hesaba katılarak aylıkları yeniden güncelleniyor.
1 Ekim 2008 öncesinde sigorta girişi olanlar için ise eski sistemin sağladığı avantajlar devam ediyor. Bu kişiler, emekli olduktan sonra hizmet akdiyle çalışmaya devam etseler bile maaşları kesilmiyor. Bu durumda işveren, çalışan adına SGDP ödeyerek emeklinin hem maaşını almasını hem de çalışmasını mümkün kılıyor.
SGDP yükümlülüğü işverende
Çalışan emeklilerin en çok merak ettiği konulardan biri olan prim ödemeleri konusunda Erdursun, yükümlülüğün işverene ait olduğunu hatırlattı. Hizmet akdiyle çalışan emekliler için işverenler, kazanç üzerinden yüzde 32 oranında SGDP ödemekle yükümlü. Bu süreçte emeklinin maaşından herhangi bir kesinti yapılmıyor.
Tarım sektöründe kendi adına faaliyet gösteren emekliler için ise durum daha farklı işliyor. Bu gruptaki emeklilerin aylıkları kesilmiyor ve SGDP hükümleri onlar için geçerli olmuyor.
Özel durumlar ve istisnalar
Erdursun, kamu kurumlarında çalışacak emekliler için de önemli uyarılarda bulundu. 2005 yılından sonra kamu kurumlarında göreve başlayan emeklilerin, aylıklarını kestirmeden çalışabilmeleri mümkün değil. Bu gruptakiler için SGDP uygulanmıyor, doğrudan normal sigortalılık hükümleri devreye giriyor.
Yurt dışı borçlanmasıyla emekli olanlar, harp ve vazife malulleri gibi özel statüdeki gruplar için ise kanunlarda farklı düzenlemeler bulunuyor. Uzmanlar, emeklilik sonrası çalışma kararı almadan önce kişilerin kendi sigortalılık geçmişlerini mutlaka kontrol etmeleri ve olası bir maaş kesintisiyle karşılaşmamak için güncel mevzuatı incelemeleri gerektiği konusunda uyarıyor.
