Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Haziran ayı verileriyle gıda fiyatlarındaki çarpıcı makası gözler önüne serdi. Üretici ve market arasındaki fiyat farkı rekor seviyelere ulaşırken, bazı ürünlerdeki artış oranı yüzde 380'e dayandı.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayına dair üretici ve market fiyatlarını mercek altına aldı. Bayraktar'ın paylaştığı veriler, tarımsal ürünlerin tarladan çıkış fiyatı ile tüketicinin ödediği rakamlar arasındaki devasa uçurumu bir kez daha kanıtladı.
Rekor fark elmada
Haziran ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının zirvesinde yüzde 379,3 ile elma yer aldı. Üreticinin 18 lira 75 kuruşa sattığı elma, market raflarında 89 lira 87 kuruşa kadar yükseldi. Bu tabloyu yüzde 284,2 ile havuç, yüzde 283,5 ile çilek ve yüzde 251,3 ile yeşil fasulye izledi. Veriler, elmanın üreticiden tüketiciye ulaşana kadar fiyatının 4,8 kat arttığını ortaya koydu.
Mutfak enflasyonunda hareketlilik
Piyasadaki dalgalanmalar ürün bazında farklılık gösterdi. Haziran ayında markette fiyatı en çok artan ürün yüzde 81 ile çilek olurken, domates yüzde 37,8'lik düşüşle tüketicinin yüzünü güldürdü. Üretici tarafında ise kabak, yüzde 112,5'lik artışla fiyatı en çok yükselen ürün olarak dikkat çekti. Karpuz ise arz artışına bağlı olarak üreticide yüzde 54,8 fiyat düşüşüyle listenin başında yer aldı.
Sezon geçişleri fiyatları şekillendiriyor
Fiyatlardaki bu değişimin temelinde mevsimsel geçişlerin yattığını belirten Bayraktar, sera sezonunun bitişiyle kabak, patlıcan ve sivri biber gibi ürünlerde arzın daraldığını, bunun da fiyatları yukarı çektiğini ifade etti. Öte yandan, yayla domatesi hasadının başlamasıyla domates fiyatlarında bir gevşeme yaşandığını belirten Bayraktar, turizm sezonunun başlamasının ise havuç gibi ürünlere olan talebi artırarak fiyatları tetiklediğini vurguladı.
Girdi maliyetlerinde yıllık artış yükü
Üreticinin belini büken girdi maliyetleri de mercek altına alındı. Aylık bazda gübre fiyatlarında karma bir seyir izlense de, yıllık bazda tablo oldukça ağır. Son bir yılda amonyum sülfat gübresi yüzde 77,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 72,4 oranında zamlandı. Hayvancılık sektöründe ise besi ve süt yemi fiyatları yıllık yaklaşık yüzde 30 artış gösterdi. Mazot fiyatlarındaki yıllık yüzde 31,5'lik artış ve elektrik maliyetlerindeki yükseliş, çiftçinin üretim maliyetlerini zorlamaya devam ediyor.
