Günümüzde internet ve sosyal medya platformları, bilgiye ulaşımı kolaylaştırsa da beraberinde ciddi bir dezenformasyon riskini getiriyor. Özellikle sağlık alanında, bilimsel bir temeli olmayan ancak oldukça ikna edici sunulan öneriler, birçok kişinin yanlış tedavi yöntemlerine yönelmesine neden oluyor. Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası vesilesiyle yaptığı değerlendirmede, dijital mecralarda karşılaşılan her türlü sağlık tavsiyesinin sorgulanması gerektiğini belirtti. Prof. Dr. Açık, internette yer alan bilgilerin doğruluğunun teyit edilmeden uygulanmasının, bireylerin sağlığı üzerinde geri dönülemez hasarlar bırakabileceği konusunda uyarılarda bulundu.
Bilgi kirliliği ve sağlık okuryazarlığının önemi
Sağlık okuryazarlığı kavramının sadece bilgiye erişmek olmadığını, aynı zamanda ulaşılan bilginin güvenilirliğini analiz etme becerisi olduğunu ifade eden Prof. Dr. Açık, Dünya Sağlık Örgütü'nün bu konuyu sağlığın temel belirleyicilerinden biri olarak gördüğünü hatırlattı. Türkiye'de yapılan araştırmalar, vatandaşların sağlık konusunda en güvendiği kaynağın yüzde 69,1 oranıyla aile hekimleri olduğunu ortaya koyuyor. Ancak buna rağmen, nüfusun büyük bir kısmı internet arama motorları, televizyon programları ve sosyal medya içerikleri üzerinden sağlık bilgisi toplamaya devam ediyor. Son dönemde hayatımıza giren yapay zeka araçlarının da bu sürece dahil olmasıyla birlikte, dijital mecralardaki bilgi kirliliği daha karmaşık bir hal aldı. Prof. Dr. Açık, dijital araçların sunduğu hızın, bilginin doğruluğunu değerlendirme sorumluluğunu bireyin üzerine yıktığını belirterek, her gördüğümüz önerinin bir uzman görüşü yerine geçemeyeceğinin altını çizdi.
Doğal ürünlerin gizli tehlikeleri
Dijital platformlarda sıkça karşılaşılan bitkisel karışımlar ve doğal olduğu iddia edilen kürler, genellikle hastalıkları kesin olarak iyileştirdiği iddiasıyla pazarlanıyor. Prof. Dr. Açık, bu tür yaklaşımların son derece tehlikeli olabileceğini belirterek, bir ürünün doğal olmasının herkes için güvenli olduğu anlamına gelmediğini vurguladı. Her bireyin metabolizması, kronik rahatsızlıkları ve kullandığı ilaçlar farklıdır. Bir kişi için faydalı olabilecek bir bitkisel takviye, başka bir bireyde mevcut ilaçlarla etkileşime girerek ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Özellikle 'tek kürle çözüm' veya 'herkese uygun' gibi iddialı ifadelerin, birer uyarı işareti olarak kabul edilmesi gerektiğini belirten uzman isim, sosyal medyada çok paylaşılmanın veya popüler kişiler tarafından anlatılmanın, bir içeriği tıbbi açıdan güvenilir kılmadığını ifade etti.
Yapay zeka ve hekim kontrolü
Sağlık alanında yapay zeka teknolojilerinin kullanımı konusunda da temkinli olunması gerektiğini belirten Prof. Dr. Açık, bu araçların sadece bir konuyu anlamaya yardımcı olabileceğini, ancak tanı koyma veya tedavi belirleme yetkisine sahip olmadığını hatırlattı. Aynı belirti, farklı hastalıkların habercisi olabilir ve sadece birkaç veri üzerinden yapılan bir değerlendirme, yanlış teşhis riskini doğurur. Özellikle kronik hastalığı olanlar, hamileler ve çocuklar gibi hassas grupların, internetten duydukları hiçbir yöntemi hekimlerine danışmadan uygulamamaları gerektiği vurgulandı. Tedavi süreçlerinin kişiye özel planlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Açık, sağlıkla ilgili kararların her zaman uzman hekimlerin denetiminde alınması gerektiğinin altını bir kez daha çizdi.
