Erzurum'da düzenlenen Atatürk Üniversitesi 2026-2027 Akademik Yılı Açılış Töreni'nde konuşan Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, yargı dünyasında dijitalleşmenin geldiği noktayı gözler önüne serdi. Eğitimden ekonomiye kadar hayatın her alanına nüfuz eden yapay zeka teknolojilerinin, artık Anayasa Mahkemesi'nin çalışma disiplininin de bir parçası haline geldiğini belirten Özkaya, kurumun teknolojik dönüşüm sürecine dair önemli bilgiler paylaştı.
Yargısal süreçlerde yapay zeka dönemi
Anayasa Mahkemesi'nin kendi yazılım geliştirme ekibi tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, yapay zekanın sunduğu imkanlardan aktif olarak yararlanılıyor. Özellikle bireysel başvuru dosyalarının incelenmesi sürecinde yaşanan yoğunluğu hafifletmek adına geliştirilen bu sistem, yüzlerce hatta binlerce sayfadan oluşan kapsamlı dosyaların okunması, tasnif edilmesi ve kodlanması aşamalarında kullanılıyor. Özkaya, yapay zekanın sadece bir veri depolama aracı olmadığını, bilgiyi sınıflandırabilen, hukuki metinleri özetleyebilen ve yargısal kararlar arasındaki ortak eğilimleri tespit ederek hukuki argümanlar üretebilen bir yapıya sahip olduğunu vurguladı. Bu sayede raportörlerin iş yükü hafifletilirken, başvuru formlarının analizi çok daha hızlı ve verimli bir şekilde gerçekleştiriliyor.
Hakimin muhakemesine destekleyici güç
Yapay zekanın yargıdaki rolüne dair önemli bir parantez açan Kadir Özkaya, teknolojinin asla bir hakimin yerine geçmeyeceğinin altını çizdi. Anayasal değerlerin, insan onuru, eşitlik ve adalet gibi kavramların sadece matematiksel formüllerle açıklanamayacağını belirten Özkaya, ifade özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki çatışma gibi durumlarda insan muhakemesinin vazgeçilmez olduğunu ifade etti. Yapay zekanın asıl potansiyelinin hakimin yerine düşünmek değil, hakimin daha iyi düşünmesine yardımcı olmak olduğunu belirten Özkaya, bu teknolojiyi bir karar mekanizması değil, yargı sürecini destekleyen bir araç olarak tanımladıklarını belirtti.
Adalet toplumun ortak vicdanıdır
Konuşmasında üniversite gençliğine de seslenen Özkaya, adaletin bir toplumun huzur ve güven içinde yaşamasının temel taşı olduğunu hatırlattı. Adaletin olmadığı bir ortamda toplumsal ilişkilerin zarar göreceğini ve güven duygusunun zedeleneceğini belirten Özkaya, gençlere hangi mesleği seçerlerse seçsinler vicdanlarını pusula edinmeleri tavsiyesinde bulundu. Kendi hayat tecrübelerinden de örnekler veren Özkaya, etik ve meşruiyetin her zaman kolay yoldan daha değerli olduğunu vurguladı. Öte yandan, üniversitelerin özgür düşünce ortamının korunmasının önemine değinen Özkaya, Anayasa Mahkemesi'nin bilim özgürlüğünü koruyan kararlarının, farklı görüşlerin tartışılmasının demokratik toplum için ne kadar hayati olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti. Törenin sonunda Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya'ya günün anısına çift başlı kartal heykeli takdim etti.
