Eskişehir'de küçük yaşlarda babasının yanında başladığı ayakkabı tamirciliği mesleğini, aradan geçen uzun yıllara rağmen büyük bir özveriyle sürdüren Murat Çalışkan, sektörün geçirdiği köklü değişime tanıklık ediyor. Henüz 8 yaşındayken adım attığı bu zanaat dalında, günümüzde artan maliyetler ve değişen tüketim alışkanlıkları nedeniyle ayakta kalma mücadelesi veren Çalışkan, mesleğinin dünü ile bugününü kıyaslıyor. Geçmiş yıllarda insanların daha çok kösele ayakkabıları tercih ettiğini ve bu ürünlerin uzun ömürlü olduğunu belirten usta, günümüzdeki spor ve bez ayakkabı çılgınlığının tamir kültürünü nasıl dönüştürdüğünü gözler önüne seriyor.
Tamir kültüründe kösele devrinden bez ayakkabı dönemine
Kullanım alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte tamir işlemlerinin de şekil değiştirdiğini ifade eden Murat Çalışkan, eskiden işlerinin kösele ayakkabılar ağırlıkta olduğu zamanlarda çok daha yoğun olduğunu dile getiriyor. O dönemlerde ayakkabıların ökçesini veya pençesini değiştirerek ürünleri uzun yıllar kullanıma hazır hale getirdiklerini hatırlatan Çalışkan, günümüzde ise herkesin keten, bez ve spor ayakkabılara yöneldiğini belirtiyor. Bu durumun tamir süreçlerini kısıtladığını ifade eden usta, artık imkânlar çerçevesinde sadece basit tamirlerle yetinmek zorunda kaldıklarını vurguluyor. Vatandaşların tercihlerinin değişmesi, ayakkabı tamirciliğinin de doğasını tamamen değiştirmiş durumda.
Deri ayakkabı hem sağlık hem de ekonomi için şart
Piyasadaki ucuz ve kalitesiz ürünlerin çok çabuk yıprandığına dikkat çeken deneyimli tamirci, vatandaşlara ısrarla deri ayakkabı kullanmaları tavsiyesinde bulunuyor. Deri ürünlerin her türlü tamiratının yapılabildiğini ve uzun yıllar kullanılabildiğini vurgulayan Çalışkan, piyasadaki ayakkabıların çoğunun Çin malı olması nedeniyle çok çabuk deforme olduğunu belirtiyor. Özellikle bez ayakkabıların bir noktadan sonra tamir edilemez hale geldiğini söyleyen usta, deri ayakkabıların ise hem ayak sağlığı açısından çok daha faydalı olduğunu hem de pençe ve ökçe değişimi gibi işlemlerle ömrünün uzatılabildiğini ifade ediyor. Vatandaşların ayakkabı seçerken sadece fiyata değil, ürünün kalitesine ve tamir edilebilirliğine de odaklanması gerektiğini savunuyor.
Ayakkabı ömrünü kısaltan en büyük hata: Çamaşır makinesi
Vatandaşlara ayakkabı bakımı konusunda çok önemli bir uyarıda bulunan Murat Çalışkan, ayakkabıların kesinlikle çamaşır makinesine atılmaması gerektiğini belirtiyor. Makinenin yıkama esnasında ayakkabıyı şiddetle çırptığını, bu durumun ayakkabının içini dışına çıkardığını, astarını söktüğünü ve ürünü küçülterek kullanılmaz hale getirdiğini açıklıyor. Ayakkabının ömrünü uzatmak isteyenlerin çamaşır makinesinden uzak durması gerektiğini söyleyen Çalışkan, temizlik için daha nazik yöntemlerin tercih edilmesini öneriyor. Öte yandan, artan maliyetlerin ve yeni ayakkabı fiyatlarının tamir sektörüne de yansıdığını belirten Çalışkan, piyasada 4-5 bin liradan aşağı kaliteli ayakkabı bulmanın neredeyse imkansız olduğunu ifade ediyor. Bu fiyat artışlarına paralel olarak tamir ücretlerinin de yükseldiğini, yapılan işleme göre tamir fiyatlarının 300 liradan başlayıp 1000 liraya kadar çıkabildiğini sözlerine ekliyor.
