Türkiye'nin üç farklı fitocoğrafik bölgesinin kesişim noktasında yer alan, temiz su kaynakları ve el değmemiş doğasıyla organik üretimin merkezi kabul edilen Gümüşhane'de, 2026 yılı bal sağım sezonu büyük bir hayal kırıklığıyla kapandı. Bölgenin yüksek rakımlı yaylalarında, özellikle Alemdar köyü çevresinde çeyrek asırdır arıcılık faaliyetlerini sürdüren Selim ve Raci Lötek kardeşler, kovanlardan elde ettikleri son petekleri süzerek kavanozlara doldururken, bu yılki hasadın geçmiş yıllara oranla çok daha düşük kaldığını üzülerek gözlemlediler. İklim şartlarının arıcılık üzerindeki olumsuz etkileri, sadece üreticilerin gelirlerini değil, aynı zamanda bölgenin bal kalitesini de doğrudan etkileyen bir süreci beraberinde getirdi.
İklimin gölgesinde zorlu bir üretim süreci
Arıcılık mesleğine çocukluk yıllarında başlayan ve son on yıldır profesyonel gezginci arıcılık yapan 40 yaşındaki Selim Lötek, bu işin sadece bal üretmekten ibaret olmadığını, polen, propolis ve arı sütü gibi katma değerli ürünlerin de tanıtılması için yoğun çaba harcadıklarını ifade ediyor. Kovanların nakliyesi ve bakımı gibi ağır fiziki güç gerektiren süreçlerin, kendi işlerini yapmanın verdiği manevi tatminle aşıldığını belirten Lötek kardeşler, yıllık çalışma takvimlerini oldukça disiplinli bir şekilde yürütüyorlar. Ekim ayında kolonilerini kışlatmak amacıyla Antalya'nın Kemer ilçesine götüren üreticiler, mayıs ayında tekrar Gümüşhane'nin zengin bitki örtüsüne sahip yaylalarına dönerek sezonu başlatıyorlar. Ancak bu yıl, şubat ayından itibaren ana arıların gelişimini ve kolonilerin durumunu yakından takip etmelerine rağmen, beklenen verim seviyelerine ulaşmak mümkün olmadı.
Rekolte kaybı yüzde 100'e varan bölgeler var
Gümüşhane Arıcılar Birliği Başkanı Doç. Dr. Kurtuluş Merdan, kent genelinde birliğe kayıtlı 440 üye ve 32 bin civarındaki kovanın bu yıl ciddi bir sınavdan geçtiğini vurguluyor. Doç. Dr. Merdan'ın paylaştığı verilere göre, iklim şartları ve düzensiz yağışlar nedeniyle bal rekoltesinde genel ortalamada yüzde 40 ila 50 arasında bir düşüş yaşanırken, bazı bölgelerde bu kaybın yüzde 90 hatta yüzde 100 seviyelerine ulaştığı görülüyor. Geven, kekik, ballıbaba ve akasya gibi bitki çeşitliliğiyle gezginci arıcıların gözdesi olan Gümüşhane, bu yılki olumsuz tabloya rağmen çevre illerden gelen üreticilerin de uğrak noktası olmaya devam etti. Ancak yaşanan bu ciddi verim kaybı, üreticilerin piyasadaki ucuz ve tağşişli ürünlerle rekabet etmesini daha da zorlaştırıyor.
Sahte bal uyarısı ve sektörün geleceği
Piyasada düşük fiyatlarla satılan ve tüketiciyi yanıltan sahte ballara karşı vatandaşları sert bir dille uyaran Doç. Dr. Kurtuluş Merdan, gerçek balın büyük bir emek ve maliyet gerektirdiğini hatırlatıyor. Tüketicilerin mutlaka tanıdık, bildik üreticilere yönelmesi ve Tarım ve Orman Bakanlığı onaylı, analizi yapılmış ürünleri tercih etmesi gerektiğinin altını çizen Merdan, sektörün geleceği için gençlerin teşvik edilmesinin önemine değiniyor. Birliğe kayıtlı üyelerin yaş ortalamasının 45'in üzerine çıkması, genç neslin arıcılığa olan ilgisizliğini gözler önüne seriyor. Arı zehri ve propolis gibi yüksek gelir potansiyeli taşıyan alanlarda devlet destekli eğitimlerin artırılması gerektiğini savunan uzmanlar, aynı zamanda bölgedeki vahşi madencilik faaliyetlerinin arıcılık alanlarına verdiği zararın durdurulması için acil çevre tedbirleri alınması çağrısında bulunuyor.
