Sözleşmeye veda ettiler: Çekya'dan tartışmalı karara resmi nokta
Avrupa'da İstanbul Sözleşmesi üzerine yürütülen tartışmalar yeni bir boyuta taşındı; Çekya hükümeti, uzun süredir gündemde olan onay sürecini tamamen iptal ederek sözleşmeden çekildiğini duyurdu.
Çekya, 2016 yılında imzaladığı ancak hiçbir zaman yürürlüğe koymadığı İstanbul Sözleşmesi ile yollarını kesin olarak ayırdı. Eski Başbakan Petr Fiala döneminde 2023 yılında başlatılan onay süreci, mevcut hükümetin aldığı radikal kararla rafa kaldırıldı. Böylece ülke, sözleşmenin tarafı olmaktan resmen vazgeçmiş oldu.
Senato vetosu süreci hızlandırdı
Sözleşmenin akıbeti aslında Ocak 2024’te Çekya Senatosu’nda yapılan oylamada belli olmuştu. Senatörlerin büyük çoğunluğu, metin içerisinde yer alan bazı ifadelerin ulusal değerlerle örtüşmediğini savunarak sözleşmeyi veto etmişti. Bu siyasi irade, hükümetin nihai kararını almasında belirleyici bir rol oynadı.
Toplumsal cinsiyet kavramı kriz yarattı
Hükümetin bu kararı almasındaki temel gerekçe ise sözleşmede geçen "toplumsal cinsiyet" tanımı oldu. Çek yetkililer, biyolojik cinsiyet yerine bu kavramın kullanılmasının hukuki ve sosyal açıdan sakıncalı olduğunu savunarak, onay sürecini sonlandırma gerekçelerini bu noktaya dayandırdı.
Avrupa'da sözleşme tartışmaları sürüyor
İstanbul Sözleşmesi, 2011 yılında kabul edildiğinden bu yana Avrupa genelinde farklı tepkilerle karşılaştı. Letonya’nın da benzer bir çekilme kararı aldığı süreçte, daha önce Slovakya, Macaristan, Litvanya, Ermenistan ve Bulgaristan gibi ülkeler de sözleşmeyi imzalamalarına rağmen yürürlüğe koymaktan kaçınmıştı. Azerbaycan ve Rusya ise sürece en başından itibaren dahil olmayı reddetmişti.
Türkiye 2021 yılında ayrılmıştı
İstanbul Sözleşmesi, Türkiye'de de uzun süre toplumsal cinsiyet eşitliği ve geleneksel aile yapısı üzerindeki etkileri nedeniyle yoğun tartışmalara konu olmuştu. Türkiye, söz konusu metnin aile değerlerine zarar verdiği gerekçesiyle 2021 yılında sözleşmeden çekilme kararı almıştı. Çekya'nın bu adımı, sözleşmenin Avrupa'daki geleceği üzerine yapılan tartışmaları yeniden alevlendirdi.
