Iğdır toprakları, 14. ve 15. yüzyılda bölgeye hakim olan Karakoyunlu Türklerinin kültürel izlerini bugün hala üzerinde taşıyor. Orta Asya bozkırlarından gelen gelenekler, bölgedeki mezar taşlarına koç figürü olarak işlendi.
Tarihi mirasın izinde
Koçbaşlı mezar taşları, sadece birer anıt değil; dönemin inanç sistemini, sosyal yapısını ve usta taş işçiliğini bugüne aktaran belgelerdir. Ağrı Dağı çevresinden çıkarılan siyah bazalt taşları, dönemin sanatçıları tarafından güç, cesaret ve bereketin simgesi olan koç formuna dönüştürüldü. Genellikle toplumda saygınlık kazanmış savaşçılar veya genç yaşta kaybedilen değerler için dikilen bu taşlar, Karakoyunlu ve Tuzluca başta olmak üzere Iğdır’ın pek çok köyüne dağılmış durumda.
Nasıl koruma altına alındı
Bölgedeki bu zengin mirası tek bir noktada toplamak isteyen yetkililer, Karakoyunlu ilçe merkezinde bir açık hava müzesi kurdu. Erzurum Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu, 1991 yılında bu eserleri tescilleyerek koruma altına aldı. Iğdır Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ahmet Adıgüzel, bu taşların sadece Iğdır için değil, tüm insanlık tarihinin ortak kültürel mirası olduğunu hatırlatıyor. Bugün bu alan, köklü bir geçmişin izini sürmek isteyen tarih meraklılarını ağırlamaya devam ediyor.
