Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü'nde görev yapan Prof. Dr. Rüstem Hayat, akademik kariyerinin en duygusal anlarından birini yaşadı. Uzun yıllardır böcek sistematiği üzerine çalışan ve doğanın gizli kalmış türlerini gün yüzüne çıkaran Hayat, Kuzeydoğu Anadolu'nun yüksek kesimlerinde yürüttüğü saha çalışmaları sırasında daha önce tanımlanmamış bir sinek türü keşfetti. Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran bu keşif, sadece biyolojik bir başarı değil, aynı zamanda bir babanın evladına duyduğu özlemin bilimsel bir kaydı haline geldi.
Doğanın gizli kahramanı bilim dünyasına tanıtıldı
Eylül ayında prestijli Zoologischer Anzeiger dergisinde yayımlanan makale ile literatüre giren yeni tür, çiçek sinekleri familyasına ait. Prof. Dr. Hayat, bu özel türün bitkilerin döllenmesinde ve tozlaşmasında kritik bir rol oynadığını vurguluyor. Larvaları toprakta yaşayan ve organik maddelerin ayrışmasına katkı sağlayan bu sinekler, ergin dönemlerinde çiçekli bitkileri ziyaret ederek ekosistemin devamlılığına hizmet ediyor. Türkiye'nin zengin biyoçeşitliliğinin bir parçası olan bu canlı, bilimsel literatürde Orthonevra abdullahi ismiyle yerini aldı.
Bir babanın 28 yıllık özlemi literatüre geçti
Prof. Dr. Rüstem Hayat için bu isimlendirme süreci, akademik bir tercihten çok daha derin anlamlar taşıyor. 1998 yılında henüz bir yaşındayken hayatını kaybeden oğlu Abdullah'ın anısını yaşatmak isteyen profesör, uluslararası zoolojik isimlendirme kurallarına uygun olarak bu ismi seçti. Latinceleştirme kuralları gereği ismin sonuna eklenen i harfi, ismin bir erkeğe atfedildiğini simgeliyor. Hayat, bu kararıyla hem oğlunun ismini bilimsel bir kaynakta ölümsüzleştirdi hem de aile içindeki Abdullah isminin taşıdığı manevi değeri akademik bir mirasla birleştirdi.
Türkiye'nin biyoçeşitlilik hazinesi keşfedilmeyi bekliyor
Otuz yılı aşkın süredir entomoloji alanında çalışmalar yürüten Prof. Dr. Hayat, Türkiye'nin adeta bir kıta zenginliğine sahip olduğunu belirtiyor. Bugüne kadar bilim dünyasına 17 yeni tür kazandıran ve çalışmalarıyla pek çok farklı bilim insanına ilham veren Hayat, yerli türlerin isimlendirilmesinde kültürel değerlerin korunmasının önemine dikkat çekiyor. Yabancı araştırmacıların inisiyatifine bırakılan isimlendirme süreçlerinin, kültürel kimliğin bilimsel kayıtlara yansıması açısından risk taşıdığını ifade eden profesör, kendi kültürümüzü yansıtan isimlerin bilim dünyasına mal edilmesinin bir görev olduğunu savunuyor. Gelecek nesillere daha fazla tür bırakmayı hedefleyen Hayat, ömrü yettiğince bu tutkulu çalışmalarına devam edeceğini vurguluyor.
