İzmir Aliağa'da bulunan bir demir çelik fabrikasında meydana gelen ve 18 çalışanın yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan facia, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki kronik eksiklikleri bir kez daha acı bir şekilde gün yüzüne çıkardı. İstanbul Beykent Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Münevver Yakut, yaşanan bu trajik olayın münferit bir kaza olmadığını, aksine işletmenin geçmişinde yaşanan benzer olaylardan ders çıkarılmamasının bir sonucu olduğunu belirtti. Yakut, çok tehlikeli sınıfta yer alan bu tür tesislerde risk değerlendirmelerinin ve acil durum planlarının kağıt üzerinde kalmasının, felaketlere davetiye çıkardığını ifade etti.
Geçmişteki kazalar yeni felaketlerin habercisi
Fabrikanın geçmişine bakıldığında daha önce de benzer iş kazalarının ve hatta ölümlü vakaların yaşandığına dikkat çeken Yakut, bu durumun işletme içerisindeki güvenlik kültürünün ne kadar zayıf olduğunu kanıtladığını söyledi. Yakut, geçmişte yaşanan kazaların, gelecekteki büyük felaketlerin birer habercisi olarak görülmesi gerektiğini vurgulayarak, işletmenin bu uyarıları dikkate almadan faaliyetlerine devam etmesinin kabul edilemez olduğunu dile getirdi. Uzman isim, kazada hayatını kaybedenler için taziye dileklerini iletirken, işletme yapısının çok tehlikeli grupta yer almasının, önlemlerin en üst seviyede tutulmasını zorunlu kıldığını hatırlattı.
Üretim sürerken yapılan bakım ölümcül risk taşıyor
Kazanın teknik detaylarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yakut, en büyük hatalardan birinin üretim devam ederken bakım ve onarım çalışmalarının yürütülmesi olduğunu belirtti. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatının temel prensiplerinden birinin, bakım ve test işlemleri sırasında üretimin tamamen durdurulması olduğunu ifade eden Yakut, bu kuralın ihlal edilmesinin kazaya zemin hazırladığını savundu. Vinçten düşen bir parçanın gaz borularına çarpması sonucu meydana geldiği iddia edilen kazada, boruların korunaksız olması ve gaz tahliyesinin yapılmamış olmasının büyük bir ihmal olduğunu vurguladı.
Denetim ve uygulama eksikliği mevzuatın önüne geçiyor
Türkiye'deki iş güvenliği sorunlarının sadece mevzuat eksikliğinden kaynaklanmadığını, asıl sorunun uygulama ve denetim aşamasında yaşandığını belirten Yakut, şu değerlendirmelerde bulundu: Mevcut yönetmeliklerimiz aslında oldukça kapsamlı ancak sahada bu kuralların etkin bir şekilde uygulanmadığını görüyoruz. İşverenlerin ve sorumluların gerekli önlemleri almadığı, denetimlerin ise yeterli sıklıkta yapılmadığı bir ortamda kazaların önüne geçmek mümkün değildir. Özellikle çok tehlikeli iş kollarında denetim mekanizmalarının çok daha sıkı ve tavizsiz işletilmesi gerektiğini belirten Yakut, her işletmenin kendi risk yapısına uygun özel önlemler alması gerektiğini, standart bir mevzuatın tüm tesislere aynı şekilde uygulanmasının hatalı olduğunu ifade etti.
Bilirkişi raporu işletmenin geleceğini belirleyecek
Facianın ardından işletmenin faaliyetlerine devam edip etmemesi gerektiği sorusuna yanıt veren Yakut, bilirkişi raporunun beklenmesinin hayati önem taşıdığını söyledi. Bir iş güvenliği uzmanı olarak görüşünün, işletmenin üretiminin uzun bir süre durdurulması ve tesisin yeniden güvenli bir şekilde çalışıp çalışamayacağının detaylıca değerlendirilmesi yönünde olduğunu belirten Yakut, aksi takdirde zincirleme kazaların yaşanma riskinin devam ettiğini uyardı. Bakım ve onarım süreçlerinde çalışma alanındaki personel sayısının minimuma indirilmesi gerektiğini de hatırlatan uzman, güvenlik kültürünün bir bütün olarak yeniden inşa edilmesi gerektiğinin altını çizdi.
