Alzheimer hastalığı, dünya genelinde milyonlarca insanı ve onların ailelerini derinden etkileyen, sadece hafıza kaybıyla sınırlı kalmayan karmaşık bir süreç olarak karşımıza çıkıyor. 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü vesilesiyle düzenlenen özel bir basın toplantısında, hastalığın tanı ve tedavisindeki devrim niteliğindeki yenilikler, hasta yakınlarının yaşadığı zorluklar ve toplum sağlığını korumaya yönelik stratejiler kapsamlı bir şekilde ele alındı. Türkiye Alzheimer Derneği ve sektör temsilcilerinin katılımıyla gerçekleşen bu buluşmada, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilecek yeni nesil ilaçlardan, erken teşhisi kolaylaştıran biyobelirteçlere kadar pek çok umut verici gelişme paylaşıldı.
Yeni nesil tedaviler ve erken teşhisin gücü
Türkiye Alzheimer Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Dilek Şahinöz, hastalığın temelinde yatan amiloid maddesini temizleyen yeni ilaçların dünya genelinde kullanılmaya başlandığını ve hastalığın ilerleyişini yavaşlatma konusunda önemli bir başarı sergilediğini vurguladı. Bu ilaçların uzun süreli klinik çalışmalarla etkinliğinin kanıtlandığını belirten Şahinöz, Türkiye'de de bu tedavilere adil ve zamanında erişimin sağlanması için gerekli sağlık altyapısının ve geri ödeme sistemlerinin hızla oluşturulması gerektiğinin altını çizdi. Öte yandan, tanı süreçlerinde de büyük bir atılım yaşanıyor. Türkiye Alzheimer Derneği Tıbbi Kurul Başkanı Prof. Dr. Başar Bilgiç, kandan yapılan pTau-217 testinin artık Türkiye'deki klinik laboratuvarlarda uygulanabildiğini müjdeledi. Bu testin, erken beyin değişikliklerini saptamada kritik bir rol oynadığını belirten Bilgiç, ancak bu tür testlerin mutlaka hekim önerisiyle ve güvenilir platformlarda yapılması gerektiği konusunda uyarılarda bulundu.
Zona aşısı ve demans riski arasındaki şaşırtıcı bağ
Toplantının en dikkat çekici başlıklarından biri, zona aşısının demans üzerindeki koruyucu etkisi oldu. Prof. Dr. Başar Bilgiç, son yıllarda yapılan geniş çaplı araştırmaların, zona aşısının sadece ilgili enfeksiyonu önlemekle kalmayıp, demans riskini yaklaşık yüzde 20 oranında düşürebileceğini gösterdiğini açıkladı. Özellikle Galler ve Avustralya'daki verilerin bu durumu desteklediğini ifade eden Bilgiç, yaşlı nüfus için bu aşının erişilebilir kılınmasının, toplum sağlığı maliyetlerini düşürmek ve hastaların yaşam kalitesini artırmak adına oldukça pratik ve etkili bir yöntem olduğunu belirtti. Dernek, 65 yaş ve üzeri bireyleri kapsayan ulusal bir aşılama programının hayata geçirilmesi için çağrıda bulundu.
Davranışsal belirtiler ve hasta yakınlarının yükü
Alzheimer hastalarında görülen hırçınlık, huzursuzluk ve ajitasyon gibi davranışsal sorunlar, hem hastalar hem de bakım verenler için sürecin en yıpratıcı kısımlarından birini oluşturuyor. Türkiye Alzheimer Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve hasta yakını Hatice Sertaç Süslü, bu durumun bir çaresizlik olmadığını, doğru yaklaşımlarla yönetilebileceğini belirtti. Abdi İbrahim Otsuka Genel Müdürü Zeynep Alptekin Basa ile birlikte yürütülen Bir Sebebi Varmış, Artık Biliyorum kampanyası, bu davranışların aslında hastalığın bir parçası olduğunu ve göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor. İlaç dışı yöntemlerin, yani yaşam ortamının sadeleştirilmesinin ve sosyal desteklerin ilk adım olduğunu belirten uzmanlar, dirençli durumlarda ise onaylı ilaç tedavilerinin devreye girebileceğini ifade ederek, hasta yakınlarına bu belirtileri not edip hekimleriyle paylaşmaları çağrısında bulundu.
