Okulların açılmasıyla birlikte çocukların yaz aylarındaki özgür ve hareketli yaşam tarzı, yerini uzun ders saatleri, servis yolculukları ve ödevlerle dolu daha kısıtlayıcı bir rutine bırakıyor. Biruni Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi ve Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Safa Heybet, bu geçiş sürecinin çocukların günlük fiziksel aktivite düzeylerinde ciddi bir düşüşe neden olabileceği konusunda aileleri ve eğitimcileri uyarıyor. Heybet, çocukların sağlıklı büyüme süreçlerinin ve kaliteli öğrenme kapasitelerinin, gün içine yayılmış düzenli hareketle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Hareketin akademik başarıya gizli katkısı
Birçok veli ve öğretmen, çocukların ders esnasında hareket etmesinin akademik süreci böleceği veya dikkati dağıtacağı endişesini taşıyor. Ancak güncel bilimsel veriler, bu kaygının aksine, ders aralarına yerleştirilen kısa hareket molalarının çocukların odaklanma becerilerini ve sınıf içi davranışlarını olumlu yönde desteklediğini ortaya koyuyor. Özellikle 5 ile 15 dakika arasında değişen kısa süreli fiziksel etkinliklerin, çocukların zihinsel yenilenmesini sağladığı ve matematik gibi temel derslerdeki başarıyı destekleyebileceği gözlemleniyor. Bu nedenle hareket, eğitimden çalınan bir zaman dilimi değil, öğrenme sürecini verimli kılan bir hazırlık aşaması olarak görülmelidir.
Günlük 60 dakika kuralı nasıl uygulanmalı?
Dünya Sağlık Örgütü, 5-17 yaş aralığındaki çocuk ve gençler için gün içerisinde toplamda en az 60 dakika orta veya yüksek şiddetli fiziksel aktivite öneriyor. Dr. Heybet, bu sürenin sadece spor salonlarında geçirilen zamanla sınırlı kalmaması gerektiğini, yürümek, bisiklete binmek veya teneffüslerde arkadaşlarıyla oyun oynamak gibi doğal hareketlerin de bu toplamın bir parçası olduğunu ifade ediyor. Çocukların akşam saatlerinde yapılan bir spor antrenmanına katılması, günün geri kalanını hareketsiz geçirdikleri gerçeğini değiştirmiyor. Bu yüzden toplam hareket süresinin günün bütününe yayılması, özellikle ergenlik döneminde artış gösteren hareketsizlik sorununa karşı en etkili çözüm olarak öne çıkıyor.
Okul çevresi ve teneffüslerin dönüştürücü gücü
Okul ortamı, doğru planlandığında çocukların fiziksel gelişimini destekleyen en önemli merkezlerden biri haline gelebilir. Teneffüslerin sadece ders araları olarak değil, çocukların sosyal etkileşim kurduğu ve hareket ihtiyacını giderdiği kritik fırsatlar olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Araştırmalar, ilkokul çağındaki çocukların sadece teneffüslerde bile gün içinde 10-12 dakikalık bir hareket birikimi sağlayabildiğini gösteriyor. Ayrıca, okul bahçelerinin güvenli koşullarda koşmaya ve oynamaya uygun düzenlenmesi, çocukların sürekli oturmaya zorlandığı bir ortamdan ziyade aktif bir yaşam tarzını benimsemelerine yardımcı oluyor. İstanbul gibi büyükşehirlerde okul çevresinin yürümeye uygunluğu ve trafik güvenliği gibi faktörler de çocukların okula aktif ulaşım tercihlerini doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
