Türk sinemasının sadece bir eğlence aracı değil, toplumsal bir hafıza ve kimlik inşası olduğunu savunan, Ulusal Sinema akımının öncü ismi Halit Refiğ, Esenler Belediyesi tarafından düzenlenen anlamlı bir etkinlikle anıldı. Dr. Kadir Topbaş Kültür Sanat Merkezi'nde gerçekleştirilen Bir Düşünce Adamı Olarak: Halit Refiğ başlıklı söyleşi, usta yönetmenin sadece kamera arkasındaki ustalığını değil, aynı zamanda bir entelektüel olarak toplumsal meselelere bakışını da gün yüzüne çıkardı. Gazeteci Bünyamin Yılmaz'ın moderatörlüğünde gerçekleşen panele, Refiğ'in hayat arkadaşı Gülper Refiğ, gazeteci-yazar Ali Saydam ve sinemacı Emine Uysal Berger katılarak, yönetmenin fikir dünyasının derinliklerine dair önemli paylaşımlarda bulundular. Etkinlikte, Refiğ'in kaleme aldığı yazılardan derlenen Tek Umut Türkiye kitabı üzerinden, sanatçının ülkesine duyduğu sarsılmaz bağlılık ve sanatından ödün vermeyen karakteri detaylandırıldı.
Şöhreti değil ülkesinin onurunu seçti
Halit Refiğ'in hayatını ve düşünce dünyasını en yakından bilen isimlerden biri olan eşi Gülper Refiğ, usta yönetmenin Batı merkezli sanat dayatmalarına karşı verdiği çetin mücadeleyi anlattı. Refiğ'in kendi kültürünü merkeze alan bir sinema dili oluşturma arzusunun, o dönemde hakim olan anlayışlarla çatıştığını belirten Gülper Refiğ, eşinin Türkiye'yi küçümseyen yaklaşımlara karşı her zaman dik durduğunu ifade etti. Hollywood'dan gelen cazip teklifleri dahi, kendi değerlerinden ve ülkesinin onurundan taviz vermemek adına reddettiğini vurgulayan Refiğ, eşinin şöhret basamaklarını tırmanmak yerine, kendi onurunu ve ülkesinin geleceğini her şeyin üzerinde tuttuğunu belirtti. Bu tavrı nedeniyle eserlerinin engellendiği ve ağır eleştirilere maruz kaldığı zorlu süreçlere rağmen, Halit Refiğ'in mücadelesinden bir an olsun vazgeçmediği kaydedildi.
Mütevazı bir evde devleşen fikirler
Refiğ'in özel hayatındaki mütevazılığına da değinen Gülper Refiğ, evlerinin kapısının her zaman Oğuz Atay, Adnan Saygun ve Tomris Uyar gibi dönemin önemli düşünürlerine açık olduğunu anlattı. İki odalı, mütevazı bir evde, kırık dökük mobilyalar arasında gerçekleşen entelektüel sohbetlerin, aslında Türkiye'nin geleceğine dair umut dolu birer meşale olduğunu ifade etti. Gazeteci-yazar Ali Saydam ise Halit Refiğ ile tanışmasını hayatının dönüm noktası olarak nitelendirerek, onu sadece bir sinemacı değil, aynı zamanda bir filozof ve düşünür olarak tanımladı. Saydam, Refiğ'in kendisine yaşamayı öğrettiğini ve devletten ya da özel sektörden hiçbir beklentisi olmamasının, onun gerçek mutluluğunun ve bağımsızlığının temelini oluşturduğunu dile getirdi. Refiğ'in Doğu'da aşkı, Batı'da ölümü gördüğü yönündeki medeniyet tespitleri, söyleşinin en dikkat çekici noktalarından biri oldu.
Sinemayı bir düşünce laboratuvarı olarak kullandı
Sinemacı Emine Uysal Berger ise Halit Refiğ'in filmlerinin sadece birer görsel eser değil, aynı zamanda derin birer toplumsal analiz olduğunu belirtti. Gurbet Kuşları'ndan Köpekler Adası'na kadar uzanan geniş bir yelpazede, Refiğ'in iç göçten insanın doğayla olan kopuşuna kadar pek çok meseleyi felsefi bir derinlikle işlediğini vurguladı. Berger, Refiğ'in sadece bir yönetmen değil, aynı zamanda Cüneyt Arkın, Müjde Ar ve Özgü Namal gibi isimlerin kariyerlerine yön veren bir usta olduğunu hatırlattı. Bugün genç kuşakların da Refiğ'in eserlerine gösterdiği ilginin, onun sinemasının zamansızlığını kanıtladığını ifade eden Berger, usta yönetmenin sinemayı kendisini ifade edebileceği en güçlü alan olarak gördüğünü sözlerine ekledi. Program, Refiğ'in Türkiye'nin geleceğine dair beslediği umudun, eserleri aracılığıyla yeni nesillere aktarılmaya devam edeceği mesajıyla sona erdi.
