İstanbul Maltepe'de sabahın ilk ışıklarıyla birlikte yaşanan korku dolu anlar, bölgedeki yapı stokunun ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Henüz belirlenemeyen bir nedenle 7 katlı bir binanın zemin üstü 3 katının aniden çökmesi, çevrede büyük bir paniğe neden oldu. Olayın hemen ardından bölgeye sevk edilen AFAD, itfaiye, UMKE ve emniyet ekipleri, enkaz altında kalanlar için yoğun bir arama kurtarma çalışması başlattı. Olayın şokunu yaşayan mahalle sakinleri arasında bulunan emekli mimar Emir Tekin, binanın mevcut durumunu ve geçmişteki yapısal kusurlarını inceleyerek dikkat çekici açıklamalarda bulundu.
Proje dışı büyüme ve yapısal hatalar
Emekli Mimar Emir Tekin, yıkılan binanın eski fotoğraflarını ve mevcut enkaz halini karşılaştırarak, binanın projesine aykırı bir şekilde inşa edildiğini vurguladı. Tekin, 2000 yılı öncesinde inşa edilen birçok yapıda benzer bir sorunun yaşandığını belirterek, binaların yerinde yüzde 50 oranında büyütüldüğünü ifade etti. Aynı demir ve aynı kolon sistemi kullanılarak yapılan bu genişletmelerin, binanın taşıyıcı sistemine ciddi zarar verdiğini belirten Tekin, tapu alabilmek adına daire sayısının artırılmadığını ancak yatayda fiziksel bir büyüme sağlandığını dile getirdi. Küçük bir arsa üzerine kurulan bu binada, olması gerekenden çok daha fazla daire ve dükkan bulunduğunu belirten uzman isim, mevcut emsal değerlerinin bu yapı yoğunluğunu kaldırmasının imkansız olduğunu vurguladı.
Kentsel dönüşümün önündeki sosyal engeller
Bölgedeki yapıların dönüşümü konusunda yaşanan zorluklara da değinen Tekin, bakanlığın sunduğu yüzde 30'luk imar artışının bile bugünkü inşaat alanını karşılamaya yetmediğini belirtti. Bu durumun binaların yenilenmesini imkansız hale getirdiğini savunan Tekin, yapı denetim sisteminin 1999 depremi sonrasında oturduğunu ve güncel binaların çok daha güvenli olduğunu hatırlattı. Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan Prof. Dr. Mehmet Fatih Altan ise kentsel dönüşümün hızlanması için yasal düzenlemelerin yüzde 50 artı 1 çoğunlukla kolaylaştırıldığını ancak yaşlı vatandaşların evlerini terk etmek istememesi nedeniyle sürecin tıkandığını ifade etti. Kentsel dönüşümün sadece teknik bir mesele değil, aynı zamanda sosyal bir dirençle karşı karşıya olduğu bir kez daha anlaşıldı.
Güvenli yapılar için denetim şart
Maltepe'deki bu üzücü olay, 2000 yılı öncesi binaların riskli durumunu bir kez daha tartışmaya açtı. Uzmanlar, yapı denetim firmalarının devreye girmesiyle birlikte yeni binalarda kontrol mekanizmasının çok daha sağlıklı işlediğini belirtiyor. Ancak eski binaların dönüştürülmesi noktasında hem mülk sahiplerinin hem de yerel yönetimlerin daha kararlı adımlar atması gerektiği konusunda görüş birliği hakim. Yıkılan binanın enkazı altında yürütülen çalışmalar devam ederken, bölge sakinleri benzer bir felaketin yaşanmaması için eski binaların bir an önce elden geçirilmesini bekliyor. Uzmanlar, özellikle zemin katı dükkan olan ve yüksek katlı binaların taşıyıcı sistemlerinin acilen incelenmesi gerektiği konusunda uyarılarını yineliyor.
