Dünya genelinde milyonlarca çocuğu ve genci etkisi altına alan sosyal medya platformlarının tasarım süreçleri, ABD'de sonuçlanan devasa bir hukuki süreçle mercek altına alındı. Facebook ve Instagram'ın sahibi olan Meta şirketinin, çocukları platformlarda daha uzun süre tutmak amacıyla geliştirdiği algoritmalar ve bu süreçte yaşanan veri ihlalleri, 17,1 milyar dolarlık bir uzlaşma ile gündeme oturdu. Söz konusu anlaşma, platformların çocukları korumada yetersiz kaldığı ve bağımlılık yaratan özelliklerle tasarlandığı iddialarını bir kez daha doğrularken, Türkiye'deki ebeveynler ve hukukçular için de önemli bir tartışma başlattı.
Algoritmaların yarattığı dijital bağımlılık
Sosyal medya platformlarının çalışma prensiplerinin, özellikle gelişim çağındaki bireyler üzerinde ciddi bir bağımlılık riski oluşturduğu uzmanlar tarafından sıkça dile getiriliyor. Avukat Arabulucu Umut Metin, ABD'deki davanın teknik bir yargı kararından ziyade, şirketin önlem alma taahhüdüyle sonuçlandığını belirterek, bu durumun küresel bir soruna işaret ettiğini vurguluyor. Metin'e göre, ABD'de kullanılan algoritmalar ile Türkiye'deki kullanıcıların maruz kaldığı sistemler arasında hiçbir fark bulunmuyor. Bu durum, sosyal medyanın çocukların zihinsel gelişimini olumsuz yönde etkileyen yapısının, Türkiye'deki gençler için de aynı riskleri barındırdığı anlamına geliyor.
Hukuki sorumluluk ve kanıtlanabilir zararlar
Sosyal medya platformlarının sınırsız kullanımının ve bağımlılık yapıcı algoritmaların yarattığı tahribatın hukuki bir karşılığı olup olmadığı sorusu, günümüzün en kritik tartışma konularından biri haline geldi. Avukat Umut Metin, bir çocuğun sosyal medya bağımlılığının tıbbi raporlarla kanıtlanması ve bu durumun doğrudan platform kullanımıyla ilişkilendirilmesi halinde, şirketlerin hukuki sorumluluk altına girebileceğini ifade ediyor. Metin, çocukların gelişimini olumsuz etkileyen her türlü dijital tasarımın, platform sahiplerini yasal bir yükümlülükle karşı karşıya bırakabileceğini savunuyor.
Türkiye için yeni bir dijital hizmetler kanunu ihtiyacı
ABD'de varılan uzlaşma şartlarının, Türkiye'de de benzer şekilde uygulanması gerektiği görüşü, dijital güvenliğin sağlanması adına büyük önem taşıyor. Mevcut Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun varlığına rağmen, dijital dünyanın hızına yetişebilecek daha kapsamlı ve detaylı düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu açıkça görülüyor. Umut Metin, vatandaşların kamu güvenliğini gözeten bir dijital düzen talep etmesi gerektiğini, devletin ise bu konuda ivedilikle hareket ederek, dijital hizmetler kanunu gibi temel düzenlemeleri hayata geçirmesinin şart olduğunu belirtiyor. Sosyal medya platformlarının çalışma biçimlerinin, çocukların sağlığını koruyacak şekilde yeniden ele alınması ve sınırsız kullanımın sınırlandırılması, artık ertelenemez bir zorunluluk olarak karşımızda duruyor.
