İnsanlık tarihinin en kadim iletişim biçimlerinden biri olan bakış, bu kez fotoğrafın 200. yılına özel bir seçkiyle sanatseverlerin karşısına çıkıyor. Bülent Eczacıbaşı Vakfı Fotoğraf Araştırma Merkezi (BEVFAM) tarafından hazırlanan Göz Teması adlı sergi, 26 Eylül ile 11 Ekim tarihleri arasında 212 Fotoğraf Festivali bünyesinde kapılarını açıyor. Akaretler No:5 adresinde ziyaret edilebilecek olan bu özel seçki, fotoğrafın sadece bir anı dondurmakla kalmayıp, aynı zamanda özne ile izleyici arasında zamanın ötesinde bir bağ kurduğuna dikkat çekiyor. Her gün 11.00-20.00 saatleri arasında gezilebilecek sergi, izleyiciyi fotoğraftaki karakterlerin gözlerinin içine bakmaya ve o sessiz diyalogda gizli kalan hikayeleri keşfetmeye davet ediyor.
Bakışın evrimsel gücü ve fotoğraf sanatı
Portre sanatının temelinde yatan insan yüzüne duyulan içgüdüsel çekim, serginin ana eksenini oluşturuyor. Henüz dünyayı tam olarak algılayamayan bebeklerin bile ilk yaptığı şeyin insan yüzünü ayırt edip göz teması kurmaya çalışması, bu davranışın ne kadar köklü olduğunu kanıtlıyor. Fotoğraf teknolojisinin ilk dönemlerinde uzun pozlama süreleri nedeniyle neredeyse imkansız olan doğrudan göz teması, teknik gelişmelerle birlikte portrelerin en çarpıcı unsuru haline geldi. Göz Teması sergisi, fotoğrafçının çerçeveyi kurarken öznesine yönelttiği dikkat ile öznenin buna verdiği tepkiyi, yani o karşılaşma anını mercek altına alıyor. İzleyici, fotoğraftaki özneyle göz göze geldiği anda, fotoğrafın çekildiği geçmiş zaman ile kendi şimdiki zamanı arasında görünmez bir köprü kuruluyor.
Arşivlerin derinliğinden gelen görsel bir şölen
BEVFAM, Türkiye'nin kültürel hafızasını koruma altına alma misyonuyla yürüttüğü çalışmalar kapsamında, arşivindeki çok değerli koleksiyonları bu sergi için bir araya getirdi. Hüseyin Cahit Aktuna, Tuğrul Çakar, Nusret Nurdan Eren, Sinan Koçaslan, Robert John Marshall, Garbis Özatay, Tahsin Saya, Gülnur Sözmen ve Sinan Turan gibi isimlerin koleksiyonlarından seçilen arşivsel pigment baskılar, serginin omurgasını oluşturuyor. Bunun yanı sıra Mehmet Bayhan, Metehan Özcan ve Mert Rüstem koleksiyonlarından gümüş jelatin baskılar da izleyiciye sunuluyor. Farklı dönemlere ve farklı arşivleme yaklaşımlarına sahip bu eserler, portre sanatının fotoğraf tarihindeki dönüşümünü gözler önüne sererken, insan bakışının zamanı nasıl aştığını da somutlaştırıyor.
Fotoğrafın 200. yılında İstanbul'da büyük buluşma
Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen 212 Fotoğraf Festivali, fotoğrafın 200. yılını kutlarken İstanbul'un her iki yakasına yayılan geniş bir programla sanatseverleri ağırlıyor. Festival, sadece sergilerle sınırlı kalmayıp, fotoğrafın hafıza oluşturmadaki rolünü ve günümüzdeki dönüşümünü tartışmaya açan söyleşiler, atölyeler, film gösterimleri ve performanslarla zenginleşiyor. Türkiye'den ve dünyadan pek çok sanatçıyı, akademisyeni ve üreticiyi bir araya getiren festival, fotoğrafın sadece bir görüntü değil, aynı zamanda bir düşünce biçimi olduğunu vurguluyor. Göz Teması sergisi, bu büyük festivalin en dikkat çekici duraklarından biri olarak, izleyiciye kendi bakışını sorgulatacak bir deneyim vadediyor.
