Tip 2 diyabetin vücut üzerindeki etkileri üzerine yapılan yeni ve kapsamlı bir bilimsel çalışma, hastalığın sadece metabolik süreçleri değil, doğrudan beyin sağlığını da hedef aldığını gözler önüne serdi. Avustralya'daki Curtin Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen ve dünya genelinde yapılmış 40 farklı bilimsel araştırmanın verilerini bir araya getiren meta-analiz, diyabet hastalarının karşı karşıya olduğu gizli bir tehlikeyi gün yüzüne çıkardı. Araştırma sonuçlarına göre, tip 2 diyabet tanısı almış bireylerin Alzheimer hastalığına yakalanma riski, diyabeti bulunmayan kişilere oranla yüzde 53 daha yüksek seyrediyor.
Diyabet yönetiminde yeni bir bakış açısı
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Attila Önmez, diyabetin yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı bir tablo olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti. Prof. Dr. Önmez, diyabetin uzun vadede vücuttaki pek çok organ ve sistemi olumsuz etkileyebilen kronik ve karmaşık bir sağlık sorunu olduğunu belirterek, bu yeni verilerin diyabet hastalarının takip sürecinde bilişsel sağlığın da mutlaka öncelikli bir başlık haline getirilmesi gerektiğini vurguladı. Araştırmanın sunduğu veriler, diyabetli bireylerin sadece fiziksel değil, zihinsel sağlıkları açısından da daha yakın bir tıbbi gözetim altında tutulmasının hayati önem taşıdığını kanıtlıyor.
Cinsiyet farkı ve yıllık vaka oranları
Araştırmanın en dikkat çekici verilerinden biri de yıllık vaka görülme sıklığına ilişkin hesaplamalar oldu. Yapılan analizler, tip 2 diyabetli her 1000 kişilik bir grupta, bir yıl içerisinde ortalama 4,71 yeni Alzheimer vakasının ortaya çıkabileceğini gösteriyor. Bu oran, diyabet hastalarının takip sürecinde unutkanlık gibi belirtilerin göz ardı edilmemesi gerektiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Ayrıca araştırmanın cinsiyet bazlı alt grup analizleri, kadın ve erkekler arasındaki farklılıkları da gözler önüne serdi. Tip 2 diyabetli kadınlarda Alzheimer görülme sıklığı her 1000 kişi-yılı için 3,62 olarak hesaplanırken, erkeklerde bu oran 2,76 seviyesinde kaldı. Uzmanlar, diyabetle ilişkili göreceli risk artışının her iki cinsiyette de birbirine yakın olduğunu, ancak bu farklılıkların nedenlerinin daha derinlemesine incelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Beyin sağlığını korumak için neler yapılmalı?
Prof. Dr. Attila Önmez, tip 2 diyabet ile bilişsel gerileme arasındaki bu güçlü bağın temelinde insülin direnci, kronik inflamasyon ve damar sağlığındaki bozulmaların yattığını ifade ediyor. Uzun süreli kan şekeri yüksekliğinin beyindeki küçük damarlar üzerinde yarattığı tahribatın, Alzheimer gelişiminde önemli bir tetikleyici olabileceği düşünülüyor. Ancak uzmanlar, Alzheimer'ın tek bir nedene bağlı olmadığını, yaş ve genetik yatkınlık gibi faktörlerin de sürece dahil olduğunu hatırlatıyor. Diyabet hastalarının özellikle ileri yaşlarda yaşadıkları dikkat dağınıklığı, planlama güçlüğü veya unutkanlık gibi şikayetleri asla ihmal etmemeleri gerektiğini belirten Prof. Dr. Önmez, bu tür belirtilerin ilerleyici bir karakter taşıması durumunda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerektiğinin altını çiziyor. Hastalığın yönetiminde düzenli hekim kontrolleri, kişiye özel beslenme programları, düzenli fiziksel aktivite ve ilaç tedavisine tam uyum, hem kan şekeri dengesini sağlamak hem de genel damar sağlığını koruyarak beyin fonksiyonlarını desteklemek için en etkili yöntemler olarak öne çıkıyor.
