İstanbul'da bir araya gelen Sağlığa Evet Derneği temsilcileri, tütün kontrol politikalarının geleceği ve kamuoyunda tartışılan yeni tütün kanunu düzenlemeleri üzerine kritik açıklamalarda bulundu. Dernek yönetimi, tütün endüstrisinin yeni nesil ürünlerle gençleri hedef aldığına dikkat çekerek, Türkiye'nin elindeki mevcut yasal gücün tam kapasiteyle kullanılmasının, yeni bir kanun arayışından çok daha hayati bir öneme sahip olduğunu belirtti.
Gençler yeni nesil nikotin tuzağında
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin teknolojik birer yenilik gibi pazarlanmasının büyük bir yanılgı olduğunu ifade etti. Gezer, bu ürünlerin nikotin bağımlılığını kalıcı hale getirdiğini ve özellikle gençler üzerinde ciddi bir sağlık riski oluşturduğunu vurguladı. Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanelerinde 10-19 yaş arası 488 genç üzerinde yapılan güncel bir araştırma, tehlikenin boyutlarını gözler önüne serdi. Araştırma sonuçlarına göre, gençlerin yüzde 21,9'u en az bir kez elektronik sigara denemiş durumda. Sosyal medya reklamlarının ve arkadaş çevresindeki kullanımın bu yayılımda büyük rol oynadığı belirtilirken, Gezer, bu ürünlerin ithalatının ve satışının tamamen yasaklanması gerektiğini yineledi.
Ekonomik eşitsizlik ve tütün kullanımı
Toplantıda söz alan Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Osman Elbek, tütün kullanımının sadece sağlık politikalarıyla açıklanamayacak kadar derin sosyal kökleri olduğunu belirtti. 31 ülkenin verilerini inceleyen kapsamlı bir araştırmaya atıfta bulunan Elbek, yüksek işsizlik oranları ve gelir adaletsizliğinin tütün kullanımını tetiklediğini, buna karşın eğitim düzeyi, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi alanlardaki iyileşmelerin tütün kullanımını düşürdüğünü ifade etti. MPOWER gibi uluslararası tütün kontrol politikalarının erken dönemde etkili olduğunu ancak tek başına yeterli kalmadığını belirten Elbek, tütünle mücadelenin sosyal ve ekonomik koşullarla bir bütün olarak ele alınması gerektiğini savundu.
Mevcut yasalar yeterli mi?
Dernek Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, 1987 yılından bu yana tütün endüstrisine karşı sürdürdüğü mücadele deneyiminden yola çıkarak, yeni bir kanun düzenlemesi yerine mevcut yasaların eksiksiz uygulanmasının öncelik olması gerektiğini vurguladı. Dağlı, yeni nesil tütün ürünlerinin yasalaşması ihtimalinden duydukları endişeyi dile getirerek, çocukların nikotin ürünleriyle heba edilmemesi için mevcut mevzuatın korunması ve güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Dernek üyesi Efza Evrengil ise tütün salgınını sonlandırmak için sadece yasaların yetmeyeceğini, kapsamlı bir plana ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Evrengil, 2040 yılına kadar tütün ticaretinin yasaklanması gibi hedeflerin ancak ulusötesi şirketlerin arzını kısıtlayacak kararlı adımlarla mümkün olabileceğini ifade etti. Ayrıca, standart sigara paketlemesine geçişin hızlandırılması ve sigara filtrelerinin derhal yasaklanması gerektiğini belirterek, tütünle mücadelede tavizsiz bir duruş sergilenmesi gerektiğinin altını çizdi.
