Büyükannenizin ya da babanızın yemek yerken sürekli öksürdüğünü görüyorsunuz. Onlar "yaşlılık işte" deyip geçiyor. Fakat bu masum görünen öksürük, ciddi bir sağlık tehdidinin ilk işareti olabilir. Uzmanlar, bu durumun göz ardı edilmesinin akciğer enfeksiyonlarına ve hastaneye yatışa kadar giden riskli bir süreci başlatabileceğini söylüyor.
Yutkunma, farkında olmadan yaptığımız karmaşık bir işlem. Onlarca kas ve sinir aynı anda çalışıyor. Yaş ilerledikçe bu mekanizma zayıflıyor. Kaslar güç kaybediyor, refleksler yavaşlıyor. Liv Hospital'dan Prof. Dr. Ömer Erdur, bu durumun herkes için geçerli olduğunu ama herkeste sorun yaratmadığını belirtiyor.
Öksürük neden tehlikeli?
Asıl tehlike, yiyecek veya sıvının yemek borusu yerine soluk borusuna kaçması. Buna aspirasyon deniyor. Gençken bu kaçış anında öksürükle dışarı atılır. Ancak yaşlılarda boğaz bölgesindeki his azaldığı için bu kaçış bazen hiç öksürük yapmadan gerçekleşiyor. Gıda sessizce akciğerlere iniyor. Bu da tekrarlayan zatürrelere ve ciddi enfeksiyonlara yol açıyor.
Hastalar yemekten kaçınıyor
Sürekli öksürme ve boğulma korkusu yaşayan yaşlılar, zamanla yemek yemeyi azaltıyor. Sofrada tabak yarım kalıyor. Bu durum beslenme yetersizliğine, kilo kaybına ve güçsüzlüğe neden oluyor. Bazıları su içerken öksürdüğü için sıvı tüketimini de bırakıyor. Bu da vücudun susuz kalmasına yol açıyor. Hatta düzenli ilaç kullanması gerekenler, hapları yutamadığı için tedavisini aksatıyor.
Hangi belirtilere dikkat etmeli?
Yemek yerken sürekli boğaz temizleme ihtiyacı, yutkunma sonrası seste ıslak ve hırıltılı bir ton oluşması, öğünlerin normalden çok daha uzun sürmesi ve açıklanamayan kilo kaybı en önemli işaretler. Uzmanlar, bu belirtilerin bir veya birkaçının görülmesi halinde zaman kaybetmeden bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulması gerektiğini vurguluyor.
Yutma bozukluğu tedavi edilebilir
Önemli olan erken fark etmek. Yapılan değerlendirmelerle sorunun hangi aşamada olduğu belirleniyor. Hastaya özel beslenme kıvamı ve yutma egzersizleri öneriliyor. Tedavi edilmezse hayatı tehdit eden enfeksiyonlara zemin hazırlıyor. Ama doğru müdahaleyle yaşlı birey hem sağlıklı besleniyor hem de yaşam kalitesini koruyor.
