İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Orman Fakültesi bünyesinde gerçekleştirilen ve üç yıldır titizlikle takip edilen bir araştırma, ormancılık faaliyetlerinde devrim niteliğinde sonuçlar ortaya koydu. Prof. Dr. Derya Eşen liderliğinde, İzmir Orman Bölge Müdürlüğü ile ortaklaşa yürütülen Ar-Ge projesi, iklim değişikliğinin getirdiği kuraklık ve su stresi gibi zorlu koşullara karşı etkili bir çözüm sunuyor. Geleneksel fidan dikim yöntemlerinin aksine, yağmur suyunu toprak yüzeyinde tutmayı hedefleyen özel geometrik tasarımlar, toprak nemini iki katın üzerinde artırarak fidanların hayatta kalma şansını ve büyüme hızını ciddi oranda yükseltiyor.
Geçmişin Bilgeliği Modern Bilimle Birleşti
Prof. Dr. Derya Eşen, bu yöntemin aslında yüzyıllardır farklı medeniyetler tarafından kullanılan tekniklerin sistematik ve bilimsel bir temele oturtulmuş hali olduğunu vurguluyor. Özellikle eğimli arazilerde yağmur suyunun toprağa süzülmeden hızla akıp gitmesi, orman alanlarının en büyük sorunlarından biri olarak öne çıkıyor. Baklava ve hilal şeklinde tasarlanan mikro havuzlar, bu akışı durdurarak suyun toprak tarafından emilmesini sağlıyor. Böylece, küresel ısınmanın tetiklediği şiddetli kuraklık, sıcak hava dalgaları ve ani sel baskınlarının yarattığı olumsuz etkiler, suyun toprakta depolanmasıyla minimize ediliyor.
Mikro Havuzlar ile Nem Hasadı
Su hasadı olarak adlandırılan bu sistem, toprak üzerinde oluşturulan setler sayesinde adeta küçük su depoları işlevi görüyor. Yağışlı dönemlerde dolan bu mikro havuzlar, suyun toprağın derinliklerine süzülmesini sağlayarak nemin uzun süre korunmasına olanak tanıyor. Prof. Dr. Eşen, bu yöntemle kuraklığın etkilerini ertelediklerini ve ağaç yetiştirmenin oldukça güç olduğu zorlu sahalarda dahi fidanların gelişiminde büyük bir ivme yakaladıklarını belirtiyor. Nisan ve Ekim ayları arasında yapılan karşılaştırmalı incelemeler, bu yöntemin uygulandığı alanlarda geleneksel yöntemlere kıyasla iki kat daha fazla suyun toprakta kaldığını somut verilerle ortaya koyuyor.
Doktora Tezinden Gelen Başarı Hikayesi
Projenin saha çalışmalarında aktif rol alan İKÇÜ Orman Fakültesi Araştırma Görevlisi Muhammed Ali Aydın, çalışmanın aynı zamanda doktora tezinin bir parçası olduğunu ifade ediyor. Üç yıl boyunca her ayın 15'inde düzenli olarak toprak nem içeriği, fidan boyu, çapı ve gürbüzlük indeksi gibi kritik verileri ölçtüklerini belirten Aydın, elde ettikleri sonuçların beklentilerin üzerinde olduğunu dile getiriyor. Toprak nem içeriğinde ulaşılan iki kata yakın verim artışı, projenin sadece akademik bir çalışma değil, aynı zamanda ormanlaştırma projeleri için uygulanabilir ve yüksek verimli bir model olduğunu kanıtlıyor. Bu sistem, sonbahar yağışlarıyla birlikte toprağın yeniden şarj edilmesini sağlayarak, fidanların yıl boyu ihtiyaç duyduğu nem dengesini korumayı başarıyor.
