Çocukluk döneminde dışarıdan fark edilen o bitmek bilmeyen hareketlilik, yetişkinlik evresine geçildiğinde yerini çok daha karmaşık ve içsel bir sürece bırakıyor. Medicana International İzmir Hastanesi Psikoloğu Klinik Psikolog Burçin Deniz, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nun (DEHB) yetişkinlerde sadece bir odaklanma sorunu olmadığını, bireyin tüm yaşam ritmini etkileyen nörogelişimsel bir tablo olduğunu vurguluyor. Dışarıdan bakıldığında tembellik veya sorumsuzluk gibi algılanan davranışların altında aslında zihinsel bir koşturma ve kronik bir tıkanma yatıyor.
Zihinsel koşturmanın günlük hayata yansımaları
Bireyler, yapmaları gereken sorumlulukları çok iyi bilseler bile bunları eyleme dökmekte ciddi zorluklar yaşıyorlar. Klinik Psikolog Burçin Deniz, bu durumu şu sözlerle açıklıyor: Çocukluktaki sırada sabit duramama gibi dış hareketlilik, yetişkinlikte yerini zihinsel bir koşturmaya, bacak sallama veya kalem çevirme gibi fiziksel kıpırtılara bırakıyor. Bu tablonun merkezinde; planlama, öncelik belirleme, dürtü kontrolü ve duygu dengeleme becerilerindeki kronik aksamalar yer alıyor. Zamanı algılama güçlüğü çeken bireyler, bir işe ne kadar süre ayıracaklarını öngöremedikleri için sürekli geç kalma, randevuları kaçırma veya işleri son dakikaya bırakma gibi sorunlarla karşılaşıyorlar. Bu durum, profesyonel hayatta kişinin potansiyelinin altında kalmasına ve iş yerinde haksız yere tembel veya ilgisiz olarak etiketlenmesine neden olabiliyor.
İkili ilişkilerde yanlış anlaşılan dalgınlık
DEHB'nin etkileri sadece ofis masasıyla sınırlı kalmıyor; ikili ilişkilerde de ciddi yıpranmalara yol açabiliyor. Partneri konuşurken zihni başka bir yere kayan veya söylenenleri unutan bireyler, karşı taraf tarafından sevgisinin azaldığı veya umursamaz olduğu şeklinde yanlış yorumlanabiliyor. Klinik Psikolog Burçin Deniz, bu noktada duygu düzenleme güçlüklerinin de devreye girdiğini belirterek, ani öfke patlamalarının ve fevri sözlerin ilişkilerde derin yaralar açabildiğini ifade ediyor. Ev işlerinin takibindeki aksamalar veya ortak yaşam alanındaki dağınıklık, partnerler arasında ek bir gerginlik kaynağı haline gelebiliyor. Ancak bu durumun kişisel bir tercih değil, nörogelişimsel bir zorluk olduğunun anlaşılması, çatışmaların çözümünde ilk adımı oluşturuyor.
Çözüm için bütüncül bir yaklaşım şart
Yaşanan zorluklarla başa çıkmak için bireylerin kendilerini hırpalamak yerine çözüm odaklı stratejiler geliştirmesi büyük önem taşıyor. Klinik Psikolog Burçin Deniz, her şeyi akılda tutmaya çalışmanın yarattığı tükenmişliği azaltmak için alarm, not kağıtları ve dijital hatırlatıcıların birer rehber gibi kullanılması gerektiğini öneriyor. Büyük ve göz korkutucu işleri küçük parçalara bölmek, erteleme davranışını kırmak için oldukça etkili bir yöntem. Finansal süreçlerde ise dürtüsel harcamaları engellemek adına alışveriş sepetini onaylamadan önce 24 saat beklemek veya faturaları otomatik ödemeye bağlamak gibi basit ama etkili önlemler, maddi krizlerin önüne geçebiliyor. Uzmanlar, tüm bu davranışsal yöntemlerin bir psikiyatrik değerlendirme ve psikoterapi süreciyle desteklenmesinin, bireyin yaşam kalitesini önemli ölçüde artırdığını belirtiyor.
