İzmir'in Urla ilçesinde bulunan ve 7 bin yıllık bir geçmişe ışık tutan Liman Tepe, arkeoloji dünyasını heyecanlandıran yeni bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Ankara Üniversitesi adına yürütülen ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 2026 destek programı kapsamında finansal katkı sağladığı kazı çalışmalarında, günümüzden yaklaşık 5 bin yıl öncesine ait olduğu belirlenen karmaşık bir drenaj sistemi ortaya çıkarıldı. Taş kanallardan inşa edilen bu yapı, antik dönem mühendisliğinin yağmur sularını yönetme konusundaki başarısını gözler önüne sererken, Ege ve Batı Anadolu coğrafyasında benzerine nadir rastlanan bir örnek olarak kayıtlara geçti. Kazı Başkanı Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu, ekibin 35 kişilik uzman kadrosuyla bölgenin tarihini aydınlatmak için titizlikle çalıştığını belirtti.
Antik kentin sokaklarında 5 bin yıllık yaşam
Kazı alanında yürütülen çalışmalar, araştırmacıları adeta zaman yolculuğuna çıkarıyor. Prof. Dr. Şahoğlu, şu an üzerinde çalıştıkları bölgenin 5 bin yıl öncesinin surlarla çevrili bir şehri olduğunu ifade ediyor. Kazı alanındaki uzun evler, dönemin mimari anlayışını yansıtan en önemli yapılar arasında yer alıyor. Evlerin giriş kısımlarında zemine sabitlenmiş devasa çömleklerin bulunması, antik dönemde depolama kültürünün ne kadar gelişmiş olduğunu gösteriyor. Uzmanlar, bu çömleklerin içindeki kalıntıları botanik ve mikromorfolojik analizlerle inceleyerek, o dönemde hangi gıdaların veya malzemelerin saklandığını kesin olarak belirlemeyi hedefliyor.
Üretim ve ticaretin merkezi: Atölye-evler
Liman Tepe'deki yaşam, sadece barınma ihtiyacını karşılayan bir düzenle sınırlı kalmamış. Kazılarda ortaya çıkarılan 25 metre uzunluğundaki yapılar, aynı zamanda birer üretim merkezi işlevi görmüş. Bazı evlerde maden işleme faaliyetlerine dair izler bulunurken, hemen yanındaki yapılarda tekstil üretimine işaret eden dokuma ağırlıkları keşfedildi. Bu bulgular, antik yerleşimin bir atölye-ev konseptiyle yönetildiğini ve günlük yaşamın üretimle iç içe geçtiğini kanıtlıyor. Ayrıca, 4 bin 500 yıl öncesine tarihlenen seramik buluntuları, Liman Tepe'nin Kiklad Adaları ile kurduğu güçlü ticari bağları ve Ege'nin önemli bir deniz ticaret merkezi olduğunu ortaya koyuyor.
Deniz altındaki tarih: 7 bin yıllık bağlantı
Liman Tepe'nin yüzü, binlerce yıldır olduğu gibi bugün de denize dönük. 2000 yılından bu yana Türkiye'nin ilk su altı liman kazılarının gerçekleştirildiği bölgede, deniz altındaki mendirek yapısının tarihlenmesine yönelik çalışmalar hız kesmeden devam ediyor. Kazı ekibi, sadece seramik ve amfora değil, zeytin ve üzüm çekirdeği gibi organik kalıntılara da ulaşarak yerleşimin ekonomik yapısını çözmeye çalışıyor. 7 bin yıl öncesine ait tabakalarda bulunan Melos Adası kökenli obsidyenler, bölge insanının denizleri aşarak ticaret yapma konusundaki yeteneğini ve teknolojik birikimini kanıtlıyor. Prof. Dr. Şahoğlu, bu çalışmaların bir arkeoloğun ömrünü aşan, nesiller boyu sürecek bir sorumluluk olduğunu vurgulayarak, bulunan her parçanın titizlikle korunup belgelendiğini ifade ediyor.
