Günümüz teknolojisinde otonom araçlar, insansız hava araçları ve mobil robotlar için en kritik ihtiyaç kesintisiz konum bilgisidir. Ancak tüneller, sık ormanlık alanlar veya yoğun yapılaşmanın olduğu şehir merkezleri gibi bölgelerde uydu tabanlı sistemler ciddi aksaklıklar yaşayabiliyor. Üstelik sinyal karıştırma veya aldatma gibi dış müdahaleler, bu sistemlerin güvenilirliğini daha da düşürüyor. Karabük Üniversitesi Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Mesut Özdağ, bu soruna çözüm getirmek amacıyla yürüttüğü LOCUS projesiyle TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Modülü kapsamında önemli bir başarıya imza attı.
Görüntü ve sensör verileriyle otonom navigasyon
Projenin temel amacı, GPS sinyalinin bulunmadığı veya güvenilirliğini yitirdiği ortamlarda otonom sistemlerin konumunu, yer seviyesinden alınan görüntüler ile uydu verilerini birleştirerek belirlemektir. Çapraz Görünümlü Görüntüler ve Sensör Füzyonuna Dayalı GPS Bağımsız Otonom Konumlandırma Sistemi olarak adlandırılan bu çalışma, yapay zekâ destekli görsel konumlandırma yöntemlerini kullanıyor. Çoklu sensör verilerinin entegrasyonu sayesinde, sistemin GPS'e ihtiyaç duymadan kendi rotasını çizebilmesi hedefleniyor. Bu teknoloji, sadece bir konum belirleme aracı değil, aynı zamanda otonom sistemlerin çevresel şartlara karşı direncini artıran bir altyapı olarak kurgulanıyor.
Akademik iş birliğinden doğan teknolojik vizyon
LOCUS projesinin kökleri, Dr. Öğr. Üyesi Mesut Özdağ’ın University of Central Florida’da görev yaptığı döneme kadar uzanıyor. O dönemde öğrencisi olan Faruk Ilgaz Çelik ile başlayan akademik iletişim, zamanla derinleşerek ortak araştırmalara dönüştü. Akın Korkmaz’ın da dahil olduğu bu ekip, görsel konumlandırma üzerine yaptıkları ön çalışmalarla IEEE IGARSS 2026 konferansında dikkat çeken bir bildiri sundu. PDAL başlıklı bu çalışmada, yapay zekâ modellerinin öğrendiği görsel özelliklerin gerçek dünyadaki mekânsal uzaklıklarla uyumlu korunması üzerine yoğunlaşıldı. Bu akademik birikim, LOCUS projesinin temelini oluşturan algoritmaların geliştirilmesinde kritik bir rol oynadı.
Geleceğin savunma ve lojistik teknolojilerine katkı
Proje kapsamında geliştirilecek olan yöntemlerin, savunma teknolojilerinden afet yönetimine, akıllı lojistikten güvenlik uygulamalarına kadar geniş bir yelpazede kullanılması öngörülüyor. Araştırmacılar, görsel yer tanımlama ve sensör füzyonu alanlarında yeni algoritmalar geliştirerek açık kaynaklı bir araştırma altyapısı oluşturmayı planlıyor. Ancak projenin mevcut aşaması, GPS'in tamamen yerini alacak bir sistemden ziyade, farklı çevresel şartlarda uygulanabilirliği test edilen bir yöntem geliştirme sürecini kapsıyor. Geliştirilen yöntemlerin performansının saha testleriyle doğrulanması, projenin sonraki aşamaları için büyük önem taşıyor. Bu çalışma, otonom sistemlerin gelecekte çok daha zorlu koşullarda bile güvenle hareket edebilmesinin önünü açacak bir adım olarak değerlendiriliyor.
