Kars denince akla kış, kaz ve kale gelir. Ama şehrin çevresinde öyle bir yapı var ki, yerden bakınca harabe gibi görünüyor. Gökyüzünden bakınca ise ortaya çıkıyor: 200 yıllık bir Osmanlı mirası, hilal ve at nalı şeklinde inşa edilmiş. Gemli Tabya, hem mimarisi hem de yaşadıklarıyla Kars'ın hafızasında özel bir yere sahip.
Savaşlara tanıklık eden yapı
Tabya, 1854'te Kerim Paşa tarafından yaptırıldı. Kars'ın stratejik konumu nedeniyle kentte çok sayıda savunma yapısı inşa edilmiş. Ama Gemli Tabya'nın planı diğerlerinden ayrışıyor. Hilal ve at nalını andıran bu form, dönemin askeri mimarisinde nadir görülen bir özellik. Yapı, 1855 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan 1877-1878 Harbi'ne, 1918-1920 arasındaki çatışmalara kadar birçok kritik döneme tanıklık etti.
Bir dönem kadın hapishanesiydi
Tabya'nın hikayesi sadece savaşlarla bitmiyor. Yapı, farklı dönemlerde farklı amaçlarla kullanıldı. Bunlardan en dikkat çekeni ise kadın hapishanesi olarak hizmet vermesi. Yani bu duvarlar yalnızca askerlerin değil, başka hayatların da sessiz tanığı olmuş. Ancak bakım eksikliği nedeniyle yıllar içinde ciddi tahribat oluştu. Duvarlar çöktü, iç bölümler deforme oldu.
Korunmayı bekliyor
Şu an tabya, doğayla ve ilgisizlikle mücadele ediyor. Uzmanlar ve yerel halk, bu eşsiz yapının turizme kazandırılması gerektiğini söylüyor. Havadan çekilen görüntüler, yapının ne kadar özel olduğunu bir kez daha gösteriyor. Ancak zaman aleyhine işliyor. Her geçen gün biraz daha yıpranan bu tarihi miras, restore edileceği günü bekliyor.
