Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasıyla birlikte milyonlarca öğrenci için yoğun bir maraton start aldı. Ancak bu süreçte ebeveynlerin gözden kaçırdığı en önemli detaylardan biri, çocukların her gün sırtlarında taşıdıkları okul çantalarının ağırlığı ve kullanım biçimi. Memorial Kayseri Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden Uz. Dr. Melek Didem Aslan, çocukların kas-iskelet sistemi üzerinde ciddi bir yük oluşturan bu durumun, ilerleyen yaşlarda kronik ağrılara ve duruş bozukluklarına zemin hazırlayabileceği konusunda aileleri uyarıyor. Çocukluk döneminde kazanılan ergonomik alışkanlıkların, bireyin tüm yaşamı boyunca sürecek fiziksel sağlığının temelini oluşturduğunu vurgulayan Dr. Aslan, basit önlemlerle bu risklerin minimize edilebileceğini belirtiyor.
Ağırlık yönetimi ve çanta seçimi
Okul çantası seçiminde en temel kural, çantanın toplam ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu kesinlikle aşmaması gerektiğidir. Örneğin, 30 kilogram ağırlığındaki bir öğrencinin taşıdığı çanta 3 kilogramdan ağır olmamalıdır. Bu sınırı korumak için ebeveynlerin, çocuklarının çantasını düzenli olarak kontrol etmesi ve sadece o günkü ders programında yer alan gerekli kitap ve defterlerin çantaya konulmasını sağlaması hayati önem taşır. Gereksiz oyuncaklar, ağır kırtasiye malzemeleri veya o gün ihtiyaç duyulmayan eşyalar çantadan mutlaka çıkarılmalıdır. Mümkünse okul yönetimleriyle görüşülerek sınıf içi dolapların veya saklama alanlarının aktif kullanımı teşvik edilmelidir. Çantanın sünger destekli olması, omuzlara binen yükü hafifletmek adına büyük bir avantaj sağlar.
Tek omuz hatası ve duruş bozuklukları
Çantayı taşıma şekli, en az ağırlığı kadar kritik bir konudur. Birçok öğrencinin moda veya alışkanlık gereği tercih ettiği tek omuzda taşıma yöntemi, vücudun dengesini ciddi oranda bozar. Tek tarafa binen aşırı yük, çocuğun yürürken farkında olmadan çantanın takıldığı tarafın tersine doğru eğilmesine neden olur. Bu dengesiz yük dağılımı, iskelet sistemine doğal olmayan bir baskı uygulayarak zamanla boyun, omuz ve sırt bölgesinde şiddetli ağrılara ve kas yorgunluğuna yol açar. Bu nedenle, çantanın her iki askısının da mutlaka kullanılması ve askıların çocuğun vücut yapısına uygun şekilde ayarlanması gerekir. Çanta sırta tam oturmalı, bel hizasının çok altına sarkmamalı ve vücuda yakın bir konumda taşınmalıdır.
Ekran başında geçen saatlerin gizli tehlikesi
Çocukların kas-iskelet sağlığını korumak sadece çantalarla sınırlı değildir. Günün büyük bir kısmını okulda veya evde oturarak geçiren çocuklarda doğru postür alışkanlığı kazandırmak, fiziksel gelişimleri için elzemdir. Ders çalışırken başın dengeli olması, çenenin öne doğru çıkmaması, omuzların rahat bırakılması ve sırtın desteklenmesi gerekir. Kalçaların sandalyenin arkasına tam dayanması ve ayakların yere tam basması, omurganın doğal eğriliklerini korumak için şarttır. Özellikle uzun süre telefon veya tablet başında vakit geçiren çocuklarda başın öne eğilmesi, boyun kaslarına aşırı yük bindirir. Bu durumdan kaçınmak için ekranın göz hizasında tutulması ve aynı pozisyonda saatlerce hareketsiz kalınmaması gerekir. Çocuklara sürekli dik durmaları için baskı yapmak yerine, hareket etmelerini teşvik eden bir çalışma ortamı hazırlamak çok daha etkilidir. Eğer çocukta sürekli tekrarlayan ağrılar, uyuşma, güç kaybı veya belirgin bir duruş değişikliği gözlemleniyorsa, bu durum basit bir duruş bozukluğu olarak görülmemeli ve vakit kaybetmeden bir uzman hekime başvurulmalıdır.
