Kocaeli'nin Gebze ilçesinde bir araya gelen genç mühendis ve araştırmacılar, kuantum teknolojilerini kullanarak kentlerin su kaynaklarını daha verimli yönetmek için 24 saat kesintisiz sürecek bir yarışmada ter döküyor. Geleceğin teknolojisi olarak görülen kuantum hesaplama yöntemleriyle gerçek hayattaki karmaşık problemlere çözüm üretmeyi hedefleyen ekipler, kentsel su dağıtım sistemlerindeki kayıpları ve enerji maliyetlerini en aza indirmeye çalışıyor.
TÜBİTAK, Bilişim Vadisi ve ComPro iş birliğiyle düzenlenen Kuantum Teknolojileri Yarışması'nın yazılım kategorisi finali, Bilişim Vadisi Gebze Yerleşkesi'nde başladı. 28 Ağustos'ta başlayan ve 30 Ağustos'ta sona erecek olan final etabında 10 takım, 24 saatlik büyük sınamada kıyasıya mücadele ediyor. Klasik bilgisayarların çözmekte zorlandığı problemlere yenilikçi yaklaşımlar getiren kuantum teknolojileri; sağlık, enerji, üretim, finans, lojistik ve siber güvenlik gibi pek çok alanda devrim yaratma potansiyeli taşıyor. Bu yarışmayla birlikte genç yeteneklerin bu alandaki bilgi birikimini artırması ve kuantum farkındalığının yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
Yarışmanın ana teması ise kentsel su dağıtım sistemlerinin optimizasyonu olarak belirlendi. Finalist ekipler, enerji maliyetleri, şebeke kayıpları, rezervuar dengesi ve kesintisiz su temini gibi çok sayıda değişkeni aynı anda değerlendirerek kuantum annealing ve klasik-kuantum hibrit yöntemlerle çözüm geliştirmeye odaklandı.
İki kategoride büyük rekabet
Yarışma, yazılım ve donanım olmak üzere iki ana kategoride düzenleniyor. Yazılım kategorisine 97 takımdan toplam 356 kişi başvuru yaparken, yapılan değerlendirmeler sonucunda 10 takım ve 40 üye finale kalmaya hak kazandı. Donanım kategorisinde ise 45 takım ve 179 üye başvuruda bulundu; eleme sonrası 8 takım ve 37 üye finalde yarışma şansı elde etti.
Yazılım kategorisinde takımlardan, "Su Kaynakları ve Dağıtım Ağında Dinamik Tahsis Optimizasyonu" konusu üzerinde çalışmaları isteniyor. Ekipler, kentsel su dağıtım sistemlerindeki operasyonel süreçleri optimize eden yenilikçi karar destek çözümleri geliştirmek için kuantum annealing ve klasik-kuantum hibrit çözücülerden faydalanıyor.
Donanımda gerçek çip üzerinde test
Donanım kategorisinde ise katılımcılar çok daha teknik bir görev üstleniyor. Takımlar, transmon kübit tasarımı ve simülasyonunun yanı sıra mikrodalga kontrol ve okuma altyapısı üzerinde çalışıyor. Seyreltili soğutucu sistemlerinde gerçek zamanlı kalibrasyon ve performans ölçümlerini doğrudan bir kuantum işlemci çipi üzerinde gerçekleştiren ekipler; genişbant ve güç spektroskopisi, Rabi, Ramsey ve Tek-Atış Okuması gibi işlemlerin yanı sıra T1 ve T2 süreleri ile kapı verimliliklerini ve fidelity ölçümlerini test ediyor.
Donanım kategorisinin final etabı, 26-28 Ağustos tarihleri arasında TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi'ndeki Kuantum Metroloji Laboratuvarı'nda tamamlandı. Finale kalan takımlar, seyreltili soğutucu sistemindeki kuantum çipleri üzerinde deneylerini gerçekleştirerek sunum ve final raporlarını hazırladı.
Eğitimler ve panellerle dolu program
Yazılım kategorisinin final programı, 28 Ağustos'ta yapılan açılış töreniyle başladı. Açılışa İTÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, T3 Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Elvan Kuzucu Hıdır, Bilişim Vadisi Genel Müdürü Erkam Tüzgen ve Q&Co Genel Müdürü Murat Cantürk katıldı. Program kapsamında kuantum teknolojileri ve kuantum hesaplama üzerine eğitimler ve paneller düzenlendi. Finalin ikinci gününde problem tanıtım oturumu ve soru-cevap bölümünün ardından 24 saatlik büyük sınama resmen başladı.
Ödüller TEKNOFEST'te sahiplerini bulacak
Yarışmada dereceye giren takımlar için cazip ödüller de belirlendi. Yazılım ve donanım kategorilerinde birinci olan takım 200 bin TL, ikinci 175 bin TL, üçüncü ise 150 bin TL ödül kazanacak. Donanım kategorisinde ayrıca danışmanlara da ödül verilecek. Buna göre birinci takımın danışmanı 15 bin TL, ikinci takımın danışmanı 12 bin TL, üçüncü takımın danışmanı ise 10 bin TL almaya hak kazanacak.
Kuantum Teknolojileri Yarışması'nın ödül töreni, 30 Eylül ile 4 Ekim 2026 tarihleri arasında TEKNOFEST Şanlıurfa bünyesinde gerçekleştirilecek.
