Dijital platformlarda paylaşılan binlerce fotoğraf arasında gözden kaçan bir detay, Konya'nın biyolojik çeşitliliğine dair önemli bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi'nden emekli Prof. Dr. Ahmet Duran, sosyal medya üzerinde gezinirken bir kullanıcının Meram ilçesi Dere Mahallesi'nden paylaştığı bir doğa fotoğrafına denk geldi. Fotoğraf karesindeki bitki örtüsünü inceleyen deneyimli akademisyenin dikkatini, daha önce literatürde rastlamadığı sıra dışı bir tür çekti. Bu anlık farkındalık, aslında yıllardır doğanın içinde saklı kalan endemik bir türün keşif sürecini başlatan ilk kıvılcım oldu.
Dijital İzlerden Gerçek Araziye
Fotoğrafı paylaşan kişiyle irtibata geçen Prof. Dr. Duran, bitkinin tam konumunu öğrenmek için vakit kaybetmeden harekete geçti. Meram'ın Dere Mahallesi'ndeki bölgeye giden Duran, yerinde yaptığı incelemelerde bitkinin örneklerini topladı ve detaylı bir gözlem sürecine girdi. Yaklaşık iki yıl süren yoğun laboratuvar ve arazi çalışmaları sonucunda, bu bitkinin maydanozgiller familyasına ait, nesli tehlike altında olan nadir bir tür olduğu kesinleşti. Bilimsel titizlikle yürütülen bu süreç, bitkinin uluslararası botanik dergisi Phytotaxa'da yayımlanmasıyla taçlandı.
Dünyada Sadece Konya'da Yaşıyor
Keşfedilen bitkiye bilim dünyasında Bilacunaria konyaensis, Türkçe literatürde ise Konya sarunotu ismi verildi. Prof. Dr. Ahmet Duran, bu türün sadece Konya sınırları içerisinde yetişen, dünyada eşi benzeri olmayan bir endemik bitki olduğunu vurguladı. Çok az sayıda bireyle temsil edilen bu türün, neslinin devamı için acil koruma altına alınması gerektiği belirtiliyor. Bitkinin yaşam döngüsü ise botanik dünyası için oldukça ilginç özellikler barındırıyor. Monokarpik olarak adlandırılan bu bitki grubu, yaşamı boyunca sadece bir kez çiçek açıp tohum verdikten sonra ömrünü tamamlıyor.
Doğanın Sabırla Bekleyen Mucizesi
Bitkinin gelişim süreci, doğanın sabrını ve dayanıklılığını gözler önüne seriyor. İlk yılında tohumdan gelişerek sadece birkaç yaprak veren bitki, kış aylarında toprak üstü kısımlarını kaybederek toprak altında yaşamını sürdürüyor. Takip eden yıllarda yaprak sayısını artırarak büyük bir öbek haline gelen bitki, beş veya altı yıl sürebilecek bir olgunlaşma döneminin ardından çiçek açıyor. Binlerce tohum bırakarak yaşam döngüsünü sonlandıran bu nadir tür, Konya sarunotu olarak artık bilimsel kayıtlarda yerini almış durumda. Prof. Dr. Duran, bu keşfin sadece bir türün tanımlanması değil, aynı zamanda bölgenin biyolojik zenginliğinin korunması adına atılmış kritik bir adım olduğunu ifade ediyor.
