Kütahya'nın Şaphane ilçesinde, bölgenin tarihsel kimliğiyle özdeşleşen ve uzun yıllardır sessizliğe gömülen şap madeni sahası için umut verici bir gelişme yaşandı. AK Parti Şaphane İlçe Başkanı İbrahim Tokyay, ilçenin ismini aldığı bu stratejik doğal kaynağın yeniden işletmeye açılması ve bölge ekonomisine kazandırılması hedefiyle Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile bir araya geldi. Ankara'da gerçekleştirilen bu kritik görüşmede, maden sahasının mevcut durumu ve yeniden üretim kapasitesine kavuşturulması için atılabilecek adımlar detaylı bir şekilde masaya yatırıldı. Başkan Tokyay, Bakan Kacır'a ilettikleri talebin sadece bir maden sahasının açılması değil, aynı zamanda ilçenin geleceğine yönelik bir yatırım hamlesi olduğunu belirterek, sürecin olumlu sonuçlanması için büyük bir beklenti içinde olduklarını ifade etti. Tokyay, yaptığı açıklamada, Şaphane'nin atıl durumda bekleyen bu cevherinin tekrar hayata geçirilmesinin ilçe halkı için hayırlı gelişmelere vesile olmasını temenni ettiğini dile getirdi.
Yarım asırlık devasa rezervin hikayesi
Şaphane'nin Türegün Mahallesi sınırları içerisinde yer alan alünit cevheri, yani bilinen adıyla şap madeni, bölgenin jeolojik zenginliğinin en somut kanıtı olarak kabul ediliyor. Geçmişte yapılan bilimsel hesaplamalar ve saha çalışmaları, bu bölgenin ne denli büyük bir potansiyele sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Yaklaşık 50 yıl önce gerçekleştirilen teknik analizlere göre, yıllık 30 bin ton üretim kapasitesiyle işletilmesi durumunda sahanın yaklaşık 500 yıl boyunca kesintisiz hizmet verebilecek bir rezerve sahip olduğu öngörülüyor. Osmanlı döneminden bu yana farklı yöntemlerle çıkarılan ve çeşitli sanayi kollarında kullanılan bu değerli maden için 1970'li yılların başında önemli bir sanayi hamlesi başlatılmıştı. 1970 ile 1974 yılları arasında Türegün Mahallesi'nde inşa edilen fabrika, Dostel Alüminyum Kimya ve Madencilik A.Ş. bünyesinde faaliyete geçirilmişti. O dönemde şirketin hisse yapısı oldukça geniş bir katılımla oluşturulmuş; yüzde 39'luk pay SEKA'ya aitken, geri kalan hisseler Şaphane Belediyesi, yerel şahıslar ve çeşitli özel kurumlar arasında paylaştırılmıştı.
Sanayinin her alanına dokunan üretim gücü
Kurulan tesis, sadece bir maden işleme merkezi değil, aynı zamanda geniş bir ürün yelpazesi sunan bir sanayi üssü konumundaydı. Fabrikada alüminyum sülfatın farklı türleri, potasyum alüminyum sülfat, kristal şap ve yapı kimyasalları sektöründe kullanılan yarı mamul ürünlerin üretimi gerçekleştiriliyordu. Bu ürünler, sadece iç piyasada değil, aynı zamanda uluslararası pazarlarda da kendine yer bularak önemli bir ihracat kalemi oluşturuyordu. Özellikle alüminyum sülfat, yerüstü kaynaklarından içme suyu temin eden yerleşim birimlerinde suyun arıtılması ve ıslah süreçlerinde kritik bir rol oynuyordu. Bunun yanı sıra kâğıt fabrikalarının üretim süreçlerinde ve kimya sanayisinin çeşitli kollarında vazgeçilmez bir hammadde olarak kullanılıyordu. Potasyum alüminyum sülfat ise deri işleme, gübre üretimi, kozmetik sektörü ve biblo yapımı gibi çok geniş bir yelpazede değerlendiriliyordu. Kristal şap ise özellikle kozmetik dünyasının ihtiyaç duyduğu özel bir hammadde olarak öne çıkıyordu.
2012'de duran çarklar yeniden dönebilir mi?
Fabrikanın üretim faaliyetleri, 2000'li yılların başına kadar oldukça verimli bir şekilde devam etti. 2004 yılı civarında yıllık yaklaşık 25 bin ton alüminyum sülfat ve 3 bin ton civarında potasyum alüminyum sülfat üretimiyle zirve noktasına ulaşan tesis, yüksek üretim kapasitesine sahip altyapısı ve bu alanda uzmanlaşmış yetişmiş insan gücüyle bölgenin en önemli istihdam kaynaklarından biriydi. Ancak 2012 yılına gelindiğinde, şirketin başka bir ticari yapıyla birleşmesi ve ardından gelen süreçte üretim faaliyetlerine son verilmesi, tesisin kapılarına kilit vurulmasına neden oldu. O dönemde üretim bölümlerinin sökülmesi ve tesisin atıl hale gelmesi, Şaphane ekonomisi için büyük bir kayıp olarak değerlendirildi. Bugün gelinen noktada, maden sahası ve fabrikanın üretim alanları sessizliğe bürünmüş durumda. Başkan İbrahim Tokyay, bu atıl kapasitenin yeniden ekonomiye kazandırılmasının, sadece Şaphane'nin değil, bölgenin genel istihdamına da büyük bir ivme kazandıracağını vurguluyor. Bakanlık nezdinde yürütülen bu girişimlerin, yıllardır beklenen o büyük dönüşümü başlatıp başlatmayacağı ise ilçe halkı tarafından merakla bekleniyor.
