Manisa'nın Saruhanlı ilçesinde gerçekleştirilen 19. Altın Üzüm ve Kültür Festivali, alışılmışın dışında bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. Bölgenin en önemli geçim kaynağı olan üzümün tanıtımını yapmak ve unutulmaya yüz tutmuş hoşaf kültürüne dikkat çekmek isteyen organizatörler, oldukça ilginç bir halkla ilişkiler çalışması kurguladı. Toplumda yerleşmiş olan ve eşeğin hoşaftan anlamayacağına dair yaygın kanaati kırmak isteyen ekip, festival alanına Hoşnut adını verdikleri bir eşek getirdi. Üzerinde, Hoş laftan da anlarım, Hoşaftan da yeter ki hoş olsun yazılı bir pankartla stanttaki yerini alan Hoşnut, festivalin en çok ilgi çeken figürü haline geldi.
İnatçı Hoşnut'un zorlu ikna süreci
Festival alanına getirilen Hoşnut, başlangıçta kendisine sunulan üzüm hoşafına karşı oldukça mesafeli bir duruş sergiledi. Deyimin hakkını verircesine önüne konulan kaba uzun süre burun kıvıran ve ilgisiz kalan eşek, izleyenlere keyifli anlar yaşattı. Ancak sahibi Erdinç Karaköse'nin sabırlı yaklaşımı ve uzun süren ikna turları, Hoşnut'un inadını kırmaya yetti. Nazlanarak da olsa hoşafın tadına bakan ve sahibinin elinden bir miktar içen Hoşnut, böylece yüzyıllardır dilden dile dolaşan o meşhur önyargıyı da yerle bir etmiş oldu. Bu anları cep telefonlarıyla kaydeden festival katılımcıları, hem kahkahalara boğuldu hem de bu tarihi ana tanıklık etmenin şaşkınlığını yaşadı.
Hoşaf kültürüne ironik bir bakış
Eski İl Kültür ve Turizm Müdürü Erdinç Karaköse, bu sıra dışı deneyi neden gerçekleştirdiklerini şu sözlerle açıkladı: Yüzyıllardır üzüm, toplumumuzun beslenme alışkanlıklarında çok özel bir yere sahip olmuştur. Üzümün en kıymetli değerlendirme biçimlerinden biri olan hoşaf, aslında Farsça kökenli tatlı su anlamına gelen hoş af kelimesinden türemiştir. Ancak günümüzde değişen tüketim alışkanlıkları nedeniyle bu kadim kültürü kaybetme noktasına geldik. Biz de Saruhanlı'da üzümün önemini vurgulamak ve toplumun dikkatini bu yöne çekmek için böyle bir ironi yapmayı tercih ettik. Amacımız, üzümün sadece bir meyve değil, aynı zamanda kültürel bir miras olduğunu hatırlatmaktı.
Eşeğe hoş davranırsanız karşılığını alırsınız
Karaköse, eşeklerin tarih boyunca insanlığa sunduğu hizmetlere rağmen hak ettikleri değeri görmediklerini belirterek, Eşek bizim toplumumuzun yüzyıllardır en önemli üretim hizmetlerinden birini gören bir varlık. Ancak biz eşeğe bu hizmetlerinin sonrasında hakkını yeterince teslim etmediğimizi, haksızlık ettiğimizi biliyoruz. Eşeğe hoş davranılırsa hoşafı da içebileceğini düşünüyorum. Toplumumuzda yanlış bilinen bir ifade var; aslında Türk Dil Kurumu sözlüğünde eşeğin hoşaftan anlamayacağına dair bir kayıt bulunmuyor. Eşeğe hoş davranırsak, hoş sözler söylersek karşılık bulacağını düşünüyorum. Bugünün dünyasında hoşluğa çok ihtiyacımız var. Hoşaf içelim, hoşça kalalım sloganıyla hem üzümümüzü dünyaya duyurmak hem de eşeğin hakkını teslim etmek istedik ifadelerini kullandı.
