Rize, geleneksel mutfak kültürünü modern dünyanın en büyük sınavlarından biri olan iklim kriziyle birleştiren sıra dışı bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. 6. GastronomiRize Günleri, Sofrada Yaşayan Miras temasıyla kapılarını açarken, kentin 12 ilçesinden gelen 100'ü aşkın yöresel lezzet, sadece bir yemek şöleni değil, aynı zamanda sürdürülebilir bir geleceğe dair güçlü bir mesajın taşıyıcısı oldu. Etkinliğin en dikkat çekici anı ise gençlerin öncülüğünde kurulan ve Rize'nin simgesi çay bardağı etrafında birleşen İklim İçin Horon halkasıydı. Bu geleneksel dans, artık sadece bir eğlence değil, toprağı, suyu ve gıdayı korumaya yönelik kolektif bir çevre bilinci çağrısına dönüştü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi ile bütünleşen bu etkinlik, atıkların azaltılması ve kaynakların verimli kullanılması gibi kritik konularda toplumsal farkındalığı artırmayı hedefliyor.
Mutfak hafızası kitaplardan sofralara taşındı
Festivalin kalbinde, Rize'nin zengin mutfak kültürünü kayıt altına alan kapsamlı bir çalışma yatıyor. 2024 yılında başlatılan saha taramalarıyla, aile sofralarında kuşaktan kuşağa aktarılan ancak birçoğu henüz yazılı hale getirilmemiş tarifler tek tek derlendi. 2025 yılında uzman şefler ve tarif sahipleriyle yapılan tasnif çalışmaları sonucunda hazırlanan Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü kitabı, bu yıl festival alanında yaşayan bir gastronomi sergisine dönüştürüldü. Bu çalışma, sadece yemek tariflerini değil; bölgenin tarım, hayvancılık, balıkçılık ve geleneksel saklama yöntemlerini de kapsayan devasa bir envanter niteliği taşıyor. Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin, bu sürecin kentin üretim kültürünü ve gelecek tasavvurunu aynı sofrada buluşturma amacı taşıdığını belirterek, etkinliğin bir festivalden öte bir kültür belgesi olduğunu vurguladı.
Tarladan tabağa bütüncül sağlık yaklaşımı
GastronomiRize 2026, mutfağı sadece bir lezzet durağı olarak değil, sağlık ve uzun yaşamın anahtarı olarak konumlandırdı. Festival bünyesinde kurulan Longevity Merkezi Rize, hekimleri ve beslenme uzmanlarını bir araya getirerek yerel, mevsimsel ve fermente gıdaların insan sağlığı üzerindeki etkilerini masaya yatırdı. Gastronominin tarladan tabağa uzanan hikâyesi, çayın geleceği ile de taçlandırıldı. İklim değişikliğinin çay üretimi üzerindeki etkileri ve sürdürülebilir çay gastronomisi gibi başlıklar, uzmanlar tarafından detaylıca ele alındı. Festival alanı, Formulaz yarışlarından tulum ezgilerine, sepet örme atölyelerinden hamsi tuzlama tekniklerine kadar Rize'nin yaşam kültürünü yansıtan bir açık hava müzesine dönüştü. Özellikle kadın üreticilerin aktif rol aldığı etkinlikte, 150'yi aşkın kadın, geleneksel üretim bilgilerini ve el emeği ürünlerini yeni kuşaklara aktararak kültürel mirasın devamlılığını sağladı.
Yaşayan bir kültür mirası olarak gastronomi
Etkinlik, atıkların ayrıştırılmasından kompost uygulamalarına kadar çevre dostu bir yaklaşımı benimseyerek, modern gastronominin iklim kriziyle nasıl uyumlu hale getirilebileceğini somut örneklerle gösterdi. Tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve yerel ürünlerin önceliklendirilmesi gibi adımlar, festivalin İklim ve Çevre Dostu Rize vizyonunu pekiştirdi. Rize'nin 12 ilçesinden yükselen bu gastronomi hareketi, geçmişin birikimini geleceğin sürdürülebilirlik ilkeleriyle harmanlıyor. Horonun ritmiyle iklim değişikliğine dikkat çeken, çayın bereketiyle geleceği demleyen ve kadınların emeğiyle tarifleri yeniden hayat bulan bu organizasyon, gastronomiyi toprak, doğa ve insan sağlığı arasında kopmaz bir bağ kuran yaşayan bir miras olarak tanımlıyor. Rize, bu festivalle birlikte mutfak kültürünü sadece korumakla kalmıyor, aynı zamanda onu küresel iklim mücadelesinin bir parçası haline getirerek dünyaya örnek bir model sunuyor.
