Rize'de ÇAYKUR Çay Araştırma Enstitüsü öncülüğünde yürütülen bilimsel çalışmalar, tarım sektöründe çığır açacak bir dönüşümü beraberinde getirdi. Çay üretimi sırasında ortaya çıkan atık liflerin değerlendirilmesiyle elde edilen yerli 'çaykopit', topraksız tarımda yaygın olarak kullanılan ithal Hindistan cevizi lifi 'kokopit'e güçlü bir alternatif olarak öne çıkıyor. Yapılan denemelerde kabak, fasulye ve domates gibi birçok üründe yüksek verim sağlayan bu yenilikçi ürünle kurulan serada, domates ve süs bitkilerinde ilk hasat sevinci yaşandı.
Çayın ekonomiye kazandırılması için başlatılan proje, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ), Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) ve Ankara Üniversitesi'nden akademisyenlerin destekleriyle olgunlaştırıldı. Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bünyesinde oluşturulan özel serada yürütülen titiz çalışmalar sonucunda, yüksek su tutma kapasitesiyle bilinen ve tarım ile peyzaj uygulamalarında sıklıkla tercih edilen kokopitin yerini alabilecek tamamen yerli bir ürün geliştirildi. İlk denemelerde ithal ürünlere kıyasla daha verimli sonuçlar elde edilmesi, hem döviz kaybının önlenmesi hem de seracılıkta yeni bir dönemin başlaması açısından umut verdi.
'ÇALIŞMALARIMIZ OLUMLU SONUÇ VERDİ'
ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, ürünün geliştirildiği serada yaptığı incelemelerde, üniversitelerdeki öğretim üyelerinin ve Çay Araştırma Enstitüsü uzmanlarının ortak çalışmaları sonucunda kokopite karşı 'çaykopit' altlığının geliştirilmesinde önemli bir aşama kaydedildiğini belirtti. Alim, serada farklı altlık çeşitleriyle yapılan karşılaştırmalı denemelerde, 'çaykopit' ile yetiştirilen ürünlerin daha sağlıklı ve ideal formda geliştiğinin gözlemlendiğini ifade ederek, çalışmaların aralıksız sürdüğünü ve bu yerli ürünün kokopitin yerini alarak yurt dışına ödenen dövizin önüne geçilmesinin hedeflendiğini söyledi. Yerli üretimin öncelikle iç piyasadaki ithalatı durduracağını, devamında ise 'çaykopit'in ihraç edilebilir bir ürün haline geleceğini vurguladı.
'SEKTÖRDE GENİŞ BİR KULLANIM ALANI BULACAK'
'Çaykopit'in tarım sektöründe kendine sağlam bir yer edineceğine olan inancını dile getiren Alim, ürünün su tutma özelliğinin yüksek liflerden üretilmesinin en büyük avantajlarından biri olduğunu belirtti. Topraksız tarımın, toprağın yetersiz olduğu bölgelerde ve dikey tarım uygulamalarında büyük önem taşıdığına dikkat çeken Alim, bu yeni altlığın sadece domates ve çiçek üretimiyle sınırlı kalmayıp çok çeşitli ürünlerin yetiştirilmesine olanak tanıdığını ifade etti. Özellikle çiçekçilik ve seracılık sektörlerinde 'çaykopit'in geniş bir kullanım alanı bulacağına inandığını sözlerine ekledi.
'ATIKLARI EKONOMİYE KAZANDIRDIK'
Sürecin başlangıcını anlatan Alim, ilk olarak çay atıklarını bahçeye serdiğini ve bu zemin üzerinde ektiği tohumlardan beklenmedik derecede sağlıklı ve taze ürünler elde ettiğini aktardı. Daha sonra seralarda ithal altlıkların kullanıldığını ve bunların yüksek maliyetlerine tanık olduklarını belirten Alim, bu durumun kendilerini çalışmaları hızlandırmaya teşvik ettiğini söyledi. "Yurt dışına giden o dövizleri Türkiye içinde tutmak gibi bir niyetle yola çıktık. Niyetimiz iyiydi, halisti; nihayetinde ise güzel sonuçlar aldık" diyen Alim, 'çaykopit' üzerine domates, biber, salatalık, kabak ve farklı çiçek türleri dahil her türlü bitkinin başarıyla yetiştirilebildiğini kaydetti.
