Sakarya'nın Karasu ilçesine bağlı Paralı köyünde yaşayan üreticiler, yüzyıllardır süregelen fındık satma alışkanlıklarını kökten değiştirerek kırsal kalkınmada örnek bir modele imza attı. 2013 yılında atılan küçük bir adımla başlayan süreç, bugün köyün tamamının ortak olduğu dev bir üretim tesisine dönüştü. Üreticiler, fındıklarını kabuklu halde tüccara vermek yerine kendi kurdukları Kuzey Tarımsal Kalkınma Kooperatifi bünyesinde işleyerek, doğrudan nihai tüketiciye ulaşan katma değerli ürünler haline getiriyor.
Tüccar yerine kooperatif modeli
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın desteğiyle hayata geçirilen kırma ve kavurma tesisleri, köyün kaderini değiştiren ilk büyük hamle oldu. Yaklaşık beş yıllık planlı bir çalışmanın ardından, bugün yirmi farklı çeşitten oluşan geniş bir ürün yelpazesi ortaya çıktı. Yıllık bin ton fındık üretim kapasitesine sahip olan Paralı köyünde, neredeyse her hane üretimin bir aşamasında aktif rol alıyor. Bu sistem sayesinde fındığın değer zinciri köyün sınırları içerisinde kalırken, bölgedeki kadınlara da hem sezonluk hem de sürekli istihdam kapıları açıldı. Sakarya, Kocaeli ve Düzce gibi çevre illerdeki yerel zincir marketlerin raflarında yerini alan bu ürünler, artık sadece yerel bir başarı değil, uluslararası bir vizyonun da temsilcisi haline geldi.
Amerika'ya uzanan lezzet yolculuğu
Kooperatifin en dikkat çekici başarılarından biri ise, dünya genelinde popüler olan çikolata trendlerini yakından takip ederek geliştirdikleri Sakarya Çikolatası oldu. Dubai çikolatasının küresel çapta ilgi gördüğü dönemde, kendi fındıklarıyla ürettikleri özel çikolataları piyasaya süren üreticiler, bu ürünle Amerika Birleşik Devletleri'ne ihracat yapma başarısı gösterdi. Kooperatif Başkanı Özgür Uğur, 2013 yılında bir kantar emanet alarak çıktıkları bu yolda, bugün emekleme aşamasından çıkıp daha büyük hedeflere odaklandıklarını belirtiyor. Köy halkının tamamının ortak olduğu bu yapıda, üretilen fındığın yüzde yirmisi halihazırda işlenmiş ürün olarak değerlendiriliyor; nihai hedef ise bu oranı yüzde yüze çıkarmak.
Aile sıcaklığında profesyonel üretim
Köydeki çalışma ortamı, profesyonel bir işletmenin ötesinde, akrabalık bağlarının gücüyle birleşen bir dayanışma ruhunu yansıtıyor. Çalışanlardan Bilgin Uğur Işık, köyde güle oynaya çalıştıklarını ve herkesin birbirini yakından tanıdığı bu ortamın iş verimliliğini artırdığını ifade ediyor. Gün boyu tesiste emek veren köylüler, mesai bitiminde evlerine dönerek günlük yaşamlarına ve ailevi sorumluluklarına kaldıkları yerden devam ediyorlar. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu ise bu girişimin, fındık üreticileri için bir model teşkil ettiğini vurgulayarak, aradaki tüm aracıları ortadan kaldıran bu sistemin kırsal kalkınma adına büyük bir başarı olduğunu belirtiyor. Paralı köyü, fındığı sadece bir tarım ürünü olarak değil, bir yaşam biçimi ve ekonomik özgürlük aracı olarak yeniden tanımlıyor.
