Samsun Müzesi'nde 30 Ağustos Zafer Bayramı'nın 104. yıl dönümü dolayısıyla "Bir Zafer, Bir Şehir, Bir Madalya: 30 Ağustos ve Samsun" başlıklı bir panel düzenlendi. Panele Samsun Valisi Orhan Tavlı, Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan ve OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın katıldı. Etkinlikte, zaferin Türk tarihi açısından önemi ve Samsun'un Milli Mücadele'deki yeri ele alındı.
Zaferin Anlamı ve Sevr'in Çöküşü
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kaya Tuncer Çağlayan, panelde yaptığı konuşmada 30 Ağustos'un Türk tarihinde ayrı bir yere sahip olduğunu vurguladı. Çağlayan, "Mustafa Kemal Paşa'nın ifadesiyle, bu zaferlerden hepsi kıymetli olmakla birlikte 30 Ağustos Zaferi hepsinin üzerindedir. Çünkü bu 30 Ağustos'ta eğer biz kaybetmiş olsaydık, Sevr haritasında görülen tablonun gerçekleşebilme ihtimali söz konusu olacaktı. İçinde bulunduğumuz şehre biz misafir olarak gelecektik, gezecektik, Amisos'a uğrayacaktık" dedi.
Yunanistan'ın Megali İdea hedefleri doğrultusunda hazırlanan haritalara dikkat çeken Çağlayan, "Yunan Genelkurmayı tarafından hazırlanmış haritada Trakya, İstanbul, Bursa, İzmir, güneyde Muğla Yunanistan olarak değerlendirilmiş. Karadeniz'de ise Samsun'u Amisos yaparak burayı Pontus olarak değerlendirmiş. Altında 'Empire of Greece' yazıyor. İşte bu Sevr Antlaşması'nı paramparça eden şey 30 Ağustos olmuştur" diye konuştu.
Samsun'un Milli Mücadele'deki Rolü
Samsun'un Milli Mücadele'ye katkısının yalnızca 19 Mayıs 1919 ile sınırlı olmadığını belirten Çağlayan, kentin lojistik açıdan da önemli bir merkez olduğunu söyledi. Çağlayan, "Samsun, hepimizin malumu, 19 Mayıs'ta Mustafa Kemal Paşa'ya Milli Mücadele ile ilgili bütün kanaatlerinin gerçekleşebileceğine dair onu ikna eden bir cesaret vermiştir. Samsun halkı, ilk teşkilatlanmanın burada başlamasına öncülük etmiştir. Bunun yanı sıra 30 Ağustos'a giden süreçte Samsun, maddi olarak da Milli Mücadele'ye çok katkı vermiştir. Özellikle Sovyetler Birliği'nden gelen silah, cephane ve sair malzemenin iç bölgeye aktarılmasında limanımız önemli bir görev üstlenmiştir" şeklinde konuştu.
7 Haziran 1922'de Samsun Bombalandı
Samsun'un Milli Mücadele döneminde Yunan savaş gemilerinin saldırısına uğradığını da anlatan Çağlayan, "7 Haziran 1922 tarihinde üç tane Yunan zırhlısı ve onlara destekleyen yaklaşık beş yardımcı askeri gemi şehri bombalıyor. Bu bombalamanın neticesinde şehrimizde çok ciddi zayiat oluşuyor. Valilik binası, bazı ambarlar ve özellikle sahipleri gayrimüslim olan şahısların dükkanları, depoları tahrip oluyor. Dört ölü, beş-altı yaralı var. Şehrin merkezi, yani İlkadım'ın merkezi kısmı harap oluyor" ifadelerini kullandı.
Büyük Taarruz Öncesi Hazırlıklar
Büyük Taarruz öncesinde Türk ordusunun askeri, diplomatik ve psikolojik açıdan hazırlandığını söyleyen Çağlayan, "Tekalif-i Milliye ile milletimiz, son bir fedakarlıkla ordumuzun bütün eksiklerini tamamlamak için son imkanlarını orduya seferberlik halinde teslim etti. Ama aynı zamanda askere alım süreçleri oldu. Askerimiz, Yunan ordusunu dengeleyecek bir sayıya ulaştı. 200 bin civarında bir askeri güce ulaştı. Sadece asker almak yetmiyor. İyi bir eğitim verilmesi gerekiyor. Bütün bu hazırlıklar yaklaşık bir yıl sürdü" açıklamasında bulundu.
Zaferin Kahramanı Türk Milleti
Çağlayan, "Yunanların uçakları fazla, 50 tane uçakları var, bizim 8 tane uçağımız var. Ağır makineleri fazla, tankları fazla, kamyonları fazla. İngiltere'nin vermiş olduğu toplar var. Bizdeki toplar biraz daha farklı ama netice itibarıyla burada Türk topçusu başarılı oluyor. Türk süvarisi başarılı oluyor ve Türk piyadesi başarılı oluyor. Zaferin kazanılmasında Türk ordusunun gerçekten ilelebet gurur duyacağı bir zafer bu. Bu zafer tabii ki Türk milleti adına bu vatanın Türk yurdu olarak kalmasını sağlayan bir zaferdir. Milletimizin istiklalini, istikbalini sağlayan büyük bir zaferdir. Bu zaferin bir numaralı kahramanı Atatürk'tür. Gazi Mustafa Kemal, bu gerçeğe rağmen bu zaferi Türk milletinin zaferi olarak tanımlamıştır. Neferinden generaline varıncaya kadar Türk askerinin zaferi olarak tanımlamıştır" dedi.
Programda, OMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Önder Duman ile Samsun Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da birer konuşma yaptı. Programa İlkadım Belediye Başkanı İhsan Kurnaz, Samsun İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Bahittin Murat Yakın, Samsun Emniyet Müdürü Ahmet Arıbaş ve vatandaşlar katıldı.
