Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden Prof. Dr. Osman Kubilay Gül, Birleşik Krallık Ulusal Arşivleri’nde daha önce kimsenin gün yüzüne çıkarmadığı bir belgeye ulaştı. 1917 yılına ait "Panturancılık Hareketi" başlıklı bu gizli istihbarat raporu, Osmanlı’nın son dönemi ve Türk milliyetçiliğine İngiliz gözüyle nasıl bakıldığını tüm çıplaklığıyla anlatıyor.
Arşivden çıkan gizli belge
Prof. Dr. Gül, dijital ortamda bulunmayan bu raporu özel bir yazışmayla temin etti. Birinci Dünya Savaşı’nın en kritik döneminde hazırlanan rapor, İngilizlerin bölgedeki Türk hareketlerini nasıl tehdit olarak algıladığını belgeliyor. Rapor, sadece bir bilgi notu değil; aynı zamanda İngiltere’nin o dönemki jeopolitik çıkarlarını korumak için kullandığı bir propaganda aracı olma özelliği taşıyor.
Peki bu rapor ne anlatıyor
İngiliz istihbaratı, Türk milliyetçiliğini "yapay ve Avrupa kaynaklı" bir hareket olarak tanımlıyor. Bolşevik Devrimi’nin etkileri, İttihat ve Terakki’nin siyasi hamleleri ve Orta Asya’daki nüfus yapısı raporun ana başlıklarını oluşturuyor. Akademisyenler, bu belgedeki bilgilerin taraflı olduğunu vurgulayarak, raporu dönemin şartlarıyla kıyaslayarak analiz ettiklerini belirtiyor. Bu çalışma, tarihimize dair gizli kalmış bir pencereyi aralarken, emperyal stratejilerin o dönemde nasıl kurgulandığını da somut bir şekilde kanıtlıyor.
