Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu topraklarında derin izler bırakan acıların ortasında, Sivas’taki Öksüzler Yurdu’nda (Darüleytam) kalan şehit çocukları, Millî Mücadele’nin zaferle sonuçlanmasının ardından tarihe geçecek bir esere imza attılar. 1922 yılında, bağımsızlık mücadelesinin en anlamlı nişanesi olarak TBMM’ye armağan edilmek üzere dokunan Misak-ı Milli Halısı, uzun yıllar boyunca Ankara’daki I. TBMM Binası’nda sergilenmesine rağmen kökenine dair yanlış bilgilerle envanter kayıtlarında yer alıyordu. Sivas Hafıza Merkezi’nden İdris Aslan ve Yaşar Abanos’un titizlikle yürüttüğü arşiv çalışmaları, bu tarihî eserin aslında Sivaslı yetimlerin el emeği olduğunu gün yüzüne çıkardı. Yapılan araştırmalar sonucunda, halının Isparta adına tescilli olduğu yönündeki tarihî hata düzeltilerek, eser Sivas adına yeniden tescil edildi.
Yetimlerin ilmek ilmek işlediği bağımsızlık ruhu
Sivas Valiliği öncülüğünde başlatılan proje kapsamında, Sivas Olgunlaşma Enstitüsü ustaları, 104 yıl önce dokunan bu eşsiz eserin aslına uygun bir replikasını üretmek için harekete geçti. Yaklaşık 9,5 ay süren yoğun bir çalışma sürecinin ardından, geleneksel Sivas halıcılığının tüm incelikleri kullanılarak eser yeniden hayat buldu. Halının dokumasında kullanılan yün ipler, enstitü bünyesinde geleneksel kök boya teknikleriyle doğal yöntemlerle renklendirildi. Geleneksel Türk düğümü tekniğiyle ilmek ilmek işlenen halının her bir metrekaresinde tam 360 bin düğüm bulunuyor. Bu teknik detaylar, eserin sadece bir tarihî belge değil, aynı zamanda Sivas’ın zengin kültürel mirasının da bir yansıması olduğunu kanıtlıyor.
Tarihî bir yanlışın düzeltilmesi ve zaferin nişanesi
Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, 4 Eylül Sivas Kongresi’nin 107. yıl dönümü etkinlikleri kapsamında Olgunlaşma Enstitüsü’nü ziyaret ederek, tamamlanan replikayı inceledi. Vali Şimşek, halının hikâyesinin Millî Mücadele ruhunu yansıttığını belirterek, o dönemde Sivas’ta bulunan 20 Darüleytam’da 2 bin 600 civarında yetim ve öksüz öğrencinin barındığını hatırlattı. Dönemin Sivas Valisi Faik Bey ve Sivas Mebusu Ziya Bey aracılığıyla Ankara’ya gönderilen halının, üzerinde Misak-ı Milli haritası ve Sivas vilayet haritasını barındıran iki küre ile özel bir tasarıma sahip olduğunu vurguladı. Vali Şimşek, bu eserin sadece bir halı değil, Sivas halkının bağımsızlık idealine olan sarsılmaz inancının ve fedakârlık ruhunun bir abidesi olduğunu ifade etti.
Gelecek nesillere aktarılan bir miras
Sivas Valiliği tarafından hayata geçirilen bu çalışma, sadece tarihî bir eserin replikasını üretmekle kalmadı, aynı zamanda unutulmaya yüz tutmuş bir fedakârlık hikâyesini de yeniden toplum hafızasına kazandırdı. 4 Eylül Sivas Kongresi’nin yıl dönümünde, halının son kesiminin gerçekleştirilmesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan Vekili’ne takdim edilmesi planlanıyor. Vali Şimşek, projenin hayata geçirilmesinde emeği geçen tüm araştırmacılara, hocalara ve ustalara teşekkür ederek, bu topraklara umut ve emek katan tüm geçmiş nesillerin minnetle anılması gerektiğini belirtti. Bu anlamlı proje, şehit çocuklarının 104 yıl önce dokuduğu o ilmeklerin, bugün hâlâ aynı kararlılıkla bağımsızlık ruhunu temsil ettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
