Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te bir araya gelen liderler, küresel dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde uluslararası iş birliğinin geleceğini masaya yatırdı. Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) genişletilmiş liderler zirvesinde kürsüye çıkan Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Avrasya coğrafyasının geleceği için kritik bir vizyon ortaya koydu. Mirziyoyev, yeni bölünme çizgilerinin oluşturulmadığı, aksine imkanlar alanının genişletildiği bir iş birliği modelini savunduklarını vurguladı.
Çok kutuplu dünyada bölgesel iş birliği
Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, bölgesel projelerin birbirleriyle rekabet etmek yerine birbirini tamamladığı bir çok kutupluluğu desteklediklerini belirterek, bu yaklaşımın Avrasya'nın istikrarı için hayati önem taşıdığını ifade etti. Adil bir dünya düzeninin inşasında Birleşmiş Milletler'in (BM) merkezi ve koordinasyon rolünün korunması gerektiğini savunan Mirziyoyev, bölgesel yapıların ise bu çabaları destekleyici bir misyon üstlenmesi gerektiğinin altını çizdi. ŞİÖ+ formatının, devletleri ve kuruluşları ortak bir gündem etrafında birleştiren özel bir platform olduğunu belirten Özbekistan lideri, bu yapının sürdürülebilir kalkınma, yüksek teknolojilerin uygulanması, iklim değişikliğiyle mücadele ve gençlerin desteklenmesi gibi konularda odak noktası olması gerektiğini dile getirdi.
Küresel krizler ve ortak hareket stratejisi
Zirvede söz alan Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ise ŞİÖ+ formatını örgütün artan itibarının bir göstergesi olarak nitelendirdi. Dünyanın jeopolitik çelişkiler ve bölgesel anlaşmazlıklarla boğuştuğuna dikkat çeken Rahman, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek daha fazla hissedildiğini belirtti. Tacikistan'ın su kaynakları ve buzulların korunması konusundaki girişimlerini hatırlatan Rahman, medeniyetlerarası diyalog ve hoşgörünün, radikalizmle mücadelede en güçlü araçlar olduğunu vurguladı. Öte yandan Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, uluslararası ilişkiler sisteminin derin bir dönüşümden geçtiğini belirterek, Kazakistan'ın egemen eşitlik ve uluslararası hukukun üstünlüğü temelinde bir çok kutupluluğu desteklediğini yineledi.
Barış ve adalet vurgusu
Toplantının dikkat çeken bir diğer başlığı ise küresel çatışmalar ve insani krizler oldu. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, dünyanın öngörülemeyen dalgalanmalardan geçtiğini belirterek, BM Şartı'na bağlılığın önemini vurguladı. Gazze'deki duruma özel bir parantez açan Şerif, uluslararası toplumun Filistin halkının acısına son vermesi gerektiğini ve tüm halkların barış hakkının tesis edilmesinin zorunlu olduğunu ifade etti. Basra Körfezi'ndeki gelişmelere de değinen Şerif, tüm tarafları diyalog ve barış müzakerelerine davet etti. Liderlerin ortak mesajı, gelecek nesillere daha adil ve istikrarlı bir dünya bırakmak için çok taraflı etkileşimin güçlendirilmesi gerektiği yönünde birleşti.
