Türkiye turizm sektöründe dijitalleşmenin getirdiği yeni dünya düzeni, TBMM çatısı altında kapsamlı bir hukuki düzenleme ile yeniden şekilleniyor. TBMM Bayındırlık İmar Ulaştırma ve Turizm Komisyonu, AK Parti Trabzon Milletvekili Adil Karaismailoğlu başkanlığında toplanarak, yabancı dijital konaklama platformlarının faaliyetlerini Türkiye'nin hukuk ve vergi sistemine entegre etmeyi amaçlayan 11 maddelik kanun teklifini görüşmeye başladı. Toplantının açılışında konuşan Karaismailoğlu, turizmin sadece ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda bir diplomasi aracı olduğunu vurgulayarak, gelişen dijital şartlar karşısında mevcut kanunların güncellenmesinin bir zorunluluk haline geldiğini belirtti. Karaismailoğlu, bu düzenlemenin temel amacının, dijital platformların faaliyetlerini daha şeffaf, organize ve denetlenebilir bir zemine oturtmak olduğunu ifade etti.
Denetimden kaçan platformlara yasal muhatap zorunluluğu
Teklifin detaylarını paylaşan AK Parti Rize Milletvekili Harun Mertoğlu, yabancı merkezli platformların yıllardır Türkiye'de resmi bir temsilci bulundurmayarak hem idari hem de hukuki denetimlerden kaçındığını vurguladı. Mertoğlu, İstanbul 5’inci Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülen haksız rekabet davalarına atıfta bulunarak, bu platformların vergisini ödeyen ve istihdam sağlayan yerli acenteler ile konaklama tesisleri üzerinde asimetrik bir haksız rekabet yarattığını belirtti. Yargı kararlarının münferit uyuşmazlıkları çözdüğünü ancak kanun koyucunun yerini tutamayacağını ifade eden Mertoğlu, yeni düzenleme ile bu muhatapsızlık sorununa kesin bir çözüm getirilmesinin hedeflendiğini dile getirdi. Artık bu platformlar, Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin belgesi almak zorunda kalacak ve Türkiye'de tebligata yetkili, Türk vatandaşı veya sermaye şirketi statüsünde bir temsilci atayacak.
Vergi adaleti ve algoritmik manipülasyona son
Kanun teklifinin en dikkat çekici bölümlerinden biri, mali mükellefiyetlerin zorunlu hale getirilmesi. İzin belgesi alabilmenin ön şartı olarak dijital hizmet vergisi mükellefiyetinin aktif olması ve turizm payının ödenmesi şart koşuluyor. Bu yükümlülükleri yerine getirmeyen platformların izin belgeleri iptal edilecek ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) aracılığıyla erişim engeli uygulanacak. Ayrıca, platformların kendi kurallarına uymayan otelleri arama sonuçlarında kasıtlı olarak alt sıralara itmesi anlamına gelen algoritmik cezalandırma uygulamaları da ağır idari para cezalarına bağlanıyor. Uyuşmazlık durumlarında ise yabancı tahkim dayatmaları yerine, münhasıran Türk mahkemelerinin yetkili kılınması, Türkiye'nin dijital egemenliğini pekiştiren bir adım olarak öne çıkıyor.
Dijital egemenlik ve rekabet adaleti
Mertoğlu, yabancı platformların bu düzenlemeyi, hukuki belirsizlikten kurtulup yasal bir lisans statüsüne kavuşmak adına memnuniyetle karşıladığını belirtti. Yerli acentelerin ise korumacılık konusundaki endişelerini anladıklarını ifade eden Mertoğlu, dijitalleşmeyi yasaklamanın değil, yabancı sermayeyi Türk hukuk sisteminin egemenliği altına almanın esas olduğunu vurguladı. Bu düzenleme ile yabancı platformların ve yerli işletmelerin eşit mali yükümlülüklerle rekabet etmesi sağlanacak. Devletin mali haklarını güvence altına alan ve tüketicinin mağduriyetini önlemeyi hedefleyen bu teklif, yerli üreticileri küresel devlerin insafına bırakmayan bir rekabet adaleti olarak tanımlanıyor. Komisyonda görüşülmeye başlanan bu düzenleme, Türkiye'nin dijital dünyadaki hukuki duruşunu güçlendiren stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor.
