Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Gazze Şeridi'nde devam eden askeri operasyonların ve ardından gelen yıkım faaliyetlerinin, enkaz altında kalan binlerce insanın hatırasına ve ailelerin yas tutma hakkına yönelik ağır bir saldırı niteliği taşıdığını dünyaya duyurdu. Ekim 2023'ten bu yana süregelen çatışmaların ardından, İsrail ordusunun konuşlandığı bölgelerde gerçekleştirilen temizleme çalışmalarının, ölülerin naaşlarına hiçbir saygı gösterilmeden buldozerlerle yürütüldüğü gerçeği, uluslararası toplumun vicdanını yaralayan bir tabloyu gözler önüne seriyor. Türk, bu yıkımın sadece fiziksel yapılarla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda gelecekteki olası hukuki süreçler için hayati önem taşıyan kanıtların da sistematik bir şekilde yok edildiğini vurguladı.
Enkaz altındaki binlerce kayıp için adalet arayışı
Gazze'deki insani krizin boyutlarını rakamlarla ortaya koyan raporlar, durumun vahametini daha da derinleştiriyor. Filistin Sivil Savunma ekiplerinin verilerine göre, Kasım 2025 ile Eylül 2026 tarihleri arasında yıkılan binaların altından 630'dan fazla cansız beden ve insan kalıntısı çıkarıldı. Ancak bu sayı, buzdağının sadece görünen kısmı olarak değerlendiriliyor. Tahminlere göre, hala enkaz altında akıbeti belirsiz olan 8 binden fazla insan bulunuyor. Ailelerin, sevdiklerinin akıbetini öğrenme ve onlara onurlu bir veda etme hakkı, mevcut yıkım politikaları nedeniyle imkansız hale getirilmiş durumda. Özellikle Gazze şehrinin güneydoğusundaki Zaytun bölgesinde, Kasım 2023'te vurulan bir alanda yakın zamanda bulunan 96 cenazenin büyük çoğunluğunun çocuk ve kadınlardan oluşması, yaşanan trajedinin boyutlarını bir kez daha kanıtlıyor.
Uluslararası hukuk ve delillerin korunması çağrısı
Yüksek Komiser Volker Türk, İsrail'in uluslararası hukuk çerçevesindeki yükümlülüklerini hatırlatarak, kayıp kişilerin aranması ve ölülerin onurlu bir şekilde defnedilmesi konusunda gerekli tüm önlemlerin alınması gerektiğini belirtti. Mevcut durumda, enkaz kaldırma çalışmaları için ağır makinelerin girişine izin verilmemesi ve delillerin korunmaması, savaş suçlarının soruşturulmasını zorlaştıran en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor. Türk, uluslararası araştırmacıların Gazze'nin tüm bölgelerine erişiminin sağlanması gerektiğini savunarak, ihlallerin tespit edildiği her noktada sorumluların hesap vermesi için etkin bir soruşturma sürecinin başlatılmasının şart olduğunu ifade etti.
Yas tutma hakkı ve gerçeği bilme sorumluluğu
Ailelerin, yakınlarının nasıl ve hangi koşullarda hayatını kaybettiğini bilme hakkı, temel bir insan hakkı olarak kabul ediliyor. Ancak Gazze'de yaşananlar, bu hakkın sadece fiziksel değil, aynı zamanda bürokratik ve askeri engellerle de gasp edildiğini gösteriyor. Kalıntıların çoğunun çıplak elle çıkarılmaya çalışılması, bölgedeki imkansızlıkların ve insani yardımın yetersizliğinin bir başka acı göstergesi. Volker Türk, tüm devletleri Gazze genelinde cansız bedenlerin insancıl bir şekilde bulunması ve kimlik tespiti süreçlerinin yürütülmesi için daha fazla koordinasyon sağlamaya davet ederek, bu durumun sadece bir arama kurtarma meselesi değil, aynı zamanda bir adalet ve onur meselesi olduğunun altını çizdi. Savaşın yıkıcı etkileri, sadece yaşayanları değil, hayatını kaybedenlerin hatıralarını da silmeye yönelik bir sürece dönüşmüş durumda.
